Anlamı
eksik aletle sağlıklı iş yapılmaz.
Detaylı Açıklama
Aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz atasözü, eksik araçla, yetersiz imkânla ya da uygun olmayan destekle büyük ve zor işlerin başarılamayacağını anlatır. Burada aksak eşek, kusurlu ya da gücü yetersiz aracı; yüksek dağ ise çetin hedefi temsil eder. Atasözü son derece somut bir benzetmeden çıkar: Büyük bir yolculuk, yetersiz binek ya da araçla güvenle tamamlanamaz. Bu düşünce zamanla hayatın her alanına uygulanmıştır. Eksik bilgiyle büyük işe girişmek, yetersiz ekipmanla zor görev üstlenmek ya da uygun olmayan insanlarla büyük hedef kovalamak bu sözle eleştirilir. Atasözü, heves kadar hazırlığın da önemli olduğunu hatırlatır. İnsan sadece niyetle değil, doğru araç ve sağlam zeminle yol alabilir. Halk bilgeliği içinde imkân-hedef dengesini en açık anlatan sözlerden biridir. İmkânsızlığı değil, ön koşul eksikliğini vurgular. Büyük sonucun, güçlü araç ve doğru donanım gerektirdiğini kısa ve çok görsel bir şekilde anlatır.
Örnek Cümleler
- Elindeki tek anahtarla motoru açmaya kalktı, civatayı sıyırdı; aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz.
- Üç kişiyle bu kadar işin altından kalkılmaz; aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz.
- Eski bilgisayarla bu programı çalıştırmaya kalktı; aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Araç ile iş arasındaki uygunluğu vurgular. Niyet ne kadar güçlü olursa olsun, elindeki yetersizse sağlıklı sonuç alınamaz; söz bu yüzden çabayı değil hazırlığı sorgular. Kimi zaman işe başlamadan uyarı, kimi zaman bozulan işin ardından hüküm olarak söylenir.
Çıkış noktası alettir ve söz asıl olarak onu anlatır. Benzetme yoluyla yetersiz bir ekip, eksik bilgi ya da kıt bütçe için de söylendiği olur; ortak yan elin boş kalmasıdır.
İşe girişmeden önce elindekini ölçmeyi öğütler. Eksik araçla başlanan iş sağlıklı yürümez; sıyrılan bir cıvata gibi, emek de malzeme de boşa gidebilir. Söz bu kaybı baştan önlemek ister.