Anlamı
geceler uyku, gündüzler iş zamanıdır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, hayatın düzenli akışında gecelerin dinlenme, gündüzlerin işe çalışma zamanı olduğunu anlatır. İçinde hem çalışma disiplini hem de tabii düzen fikri vardır. İnsan geceyi uyku ve dinlenmeyle, gündüzü emek ve iş ile değerlendirmelidir; aksi hâlde hayatın dengesi bozulur. Bu söz özellikle tembellikten kaçınma, zamanı doğru kullanma ve çalışmanın hayatın doğal bir gereği olduğunu hatırlatma amacıyla söylenir. Gündelik hayatın ritmini öğreten yalın ama güçlü bir atasözüdür. Dinlenmenin de, çalışmanın da yeri ayrıdır. Gece ile gündüzün görevini karıştırmamak gerekir. Bu nedenle söz sadece iş ahlakını değil, düzenli yaşama anlayışını da temsil eder. Emek vermeden geçim beklememeyi ve zamanın değerini bilmeyi öğütleyen pratik bir halk öğretisidir.
Örnek Cümleler
- Köyde herkes hava kararınca yatar, ezan okunurken tarlaya çıkardı; akşam ise yat, sabah ise git.
- Sınav haftasında bile gece yarısını beklemedi, seher vakti kalktı; akşam ise yat, sabah ise git.
- Bu düzensizlikle verim alınmaz; akşam ise yat, sabah ise git, hepsi bu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Günün doğal bölünmesine uymayı öğütler. Gece dinlenmeye, gündüz işe ayrılır; bu sıra bozulduğunda hem uyku hem iş verimsiz kalır. Söz bu yüzden bir düzen çağrısıdır, emir kipiyle verilir.
Hayır. Uyku da en az iş kadar öne çıkarılır; söz gece çalışmayı değil, geceyi dinlenmeye ayırmayı ister. Dengenin iki yanı da aynı cümlede verilir; bu yüzden yalnız çalışkanlık övgüsü değildir.
Anlamca aynıdır; ikisi de geceyi uykuya, gündüzü işe ayırmayı söyler. Aradaki fark yalnız söyleyiştedir, birinde yatmak kalkmak birinde konmak göçmek geçer; kastedilen aynıdır. Hangisi duyulursa duyulsun anlam değişmez.