Anlamı
olumsuz davranış içerisinde (olmak):
'Hacı Ömer'in bütün aksiliği üstündeydi.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Aksiliği üstünde olmak deyimi, bir kişinin o gün huysuz, ters, alıngan, çatacak yer arayan ya da olumsuz davranış göstermeye yatkın bir halde bulunduğunu anlatır. Bu ifade, geçici bir ruh halini tasvir eder. Kişi normalde böyle olmayabilir; fakat o gün her söze ters cevap veriyor, küçük şeylere kızıyor, çevresine rahatsızlık yayıyor olabilir. Deyim bu değişken hali çok kısa şekilde anlatır. İçinde biraz mazeret, biraz şikayet vardır. Yani kişi tamamen kötü ilan edilmez; ama o anki hali çekilmez bulunur. Günlük dilde aile içinde, iş yerinde ve yakın ilişkilerde çok sık duyulur. İnsan bazen olumsuzluğunu sanki üstüne giymiş gibi taşır; bu yüzden “aksiliği üstünde” denir. Türkçede geçici huysuzluğu ve ters davranma eğilimini anlatan son derece doğal bir ifadedir. Duygusal havayı tek cümlede kurabildiği için konuşma dilinde oldukça işlevseldir. Bir ruh halinin çevreyi nasıl etkilediğini çabucak görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Bugün onun aksiliği üstünde, fazla üstelemeyin.
- Sabah sabah herkesle tartıştığına göre aksiliği üstünde.
- Komşu bu hale bakıp aksiliği üstünde diye söylendi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Genellikle kalıcı karakterden çok, o ana ya da o güne ait geçici huysuzluk ve terslik halini anlatır.
Sürekli ters cevap verme, çabuk sinirlenme, alınganlık, çatacak yer arama ve çevreyi bunaltan olumsuz tavırlar bu deyimi düşündürür.
Çünkü insanın o anki negatif ruh halini uzun uzun açıklamadan hemen anlatmaya yarar. Günlük dilde aile içinde, iş yerinde ve yakın ilişkilerde çok sık duyulur.