Anlamı
bir kimse zekâsını kullanarak kendisinden güçlü olan yaratığı yenebilir ancak gücünü kullanarak kendisinden daha güçsüz ama zeki olan bir yaratığın üstesinden gelemez.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, kaba kuvvetin her zaman çözüm olmadığını, kimi zaman zekânın ve yöntem bilgisinin çıplak güçten daha etkili olduğunu anlatır. Aslan gibi güçlü bir yaratığı bile al, yani hile, kurnazlık veya akıllıca bir planla yakalamak mümkündür; ama küçük görülen sıçanı yalnız kuvvet kullanarak ele geçirmek kolay değildir. Burada halk bilgeliği iki şey söyler: birincisi, güç mutlak üstünlük değildir; ikincisi, küçük görünen şeyler de doğru yöntem olmadan ele geçirilemez. Atasözü özellikle yönetim, ticaret, rekabet ve insan ilişkilerinde kullanılır. İnsan bazen büyük meseleleri zekâ ile çözerken, küçük bir ayrıntıda tökezler. Çünkü her iş kendi usulünü ister. Güce güvenmek, aklı küçümsemek demektir ve bu çoğu zaman kişiyi yanıltır. Bu söz, strateji kurmanın, doğru araç seçmenin ve rakibi hafife almamanın önemini vurgular. Görünen büyüklük veya küçüklük aldatıcı olabilir; belirleyici olan, duruma uygun düşünme biçimidir.
Örnek Cümleler
- Küçük ekip zekâsıyla ihaleyi kaptı; al aslan tutar, güç sıçan tutmaz.
- Bağırarak çözemedi, bir hileyle çözdü; al aslan tutar, güç sıçan tutmaz.
- Kuvvetine güvenip daldı ama tuzağa düştü; al aslan tutar, güç sıçan tutmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Zekânın kaba güçten üstünlüğünü öne çıkarır. Hile ve tuzak, en güçlüsünü bile ele geçirir; buna karşılık yalnız kuvvete güvenen, küçük ama kurnaz olanı yakalayamaz. Söz bu ikisini karşılaştırır.
Çünkü sıçan küçüklüğün ve çevikliğin simgesidir. Aslanı yenmek büyük görünür, ama asıl zorluk küçük ve hızlı olanı yakalamaktır; örnek bu ters durumu çarpıcı kılar. Karşılaştırmanın gücü bundan doğar.
Rekabette, tartışmada, oyunda ve iş hayatında geçerlidir. Ortak yan, karşı tarafın üstün görünmesi ama sonucu belirleyenin kuvvet değil doğru hamle olmasıdır; söz zayıf tarafa cesaret verir.