Anlamı
argo azarlamak, paylamak, haşlamak.
Detaylı Açıklama
Bu argo deyim, birini sertçe azarlamak, paylamak, haşlamak ve sözle baskı altına almak anlamında kullanılır. Gündelik dilde özellikle otorite kullanan birinin altındakine çıkışması, büyüklerin küçüklere sert tepki vermesi ya da öfkeyle yapılan ağır sözlü müdahaleler için duyulur. Deyimin tonunda yumuşak bir uyarı değil, belirgin bir sertlik vardır. Kişi karşısındakini sadece düzeltmeye çalışmaz; onu baskılayacak kadar ağır bir söz akışıyla sıkıştırır. Bu yüzden ifade, azarın dozunu büyütür. Bazen patronun çalışana, öğretmenin öğrenciye, ebeveynin çocuğa çıkışması için kullanılır; bazen de arkadaş çevresinde birinin fena haşlandığını anlatır. Argolu yapısı nedeniyle daha samimi ve halk arasında yaygın bir tını taşır. Sözü kullanan kişi, olayın sıcaklığını ve azarın kuvvetini dinleyene doğrudan geçirir. Dolayısıyla yalnızca eleştiri değil, sert bir sözlü müdahale sahnesi kurulur. Kısa ama vurucu yapısıyla birinin fena paylandığını anlatmanın en canlı kalıplarından biri olarak iş görür.
Örnek Cümleler
- Komşunun oğlu yine alabanda vermiş, mahalle çalkalandı.
- Son olaylardan sonra adam resmen alabanda verdi.
- Herkes fark etti ki çoktan alabanda vermiş.
Kökeni ve Hikayesi
Rivayete göre denizcilikte kullanılan 'alabanda' sözü yön değiştirme ve sert manevra çağrışımı üzerinden konuşma diline taşınmıştır. Zamanla birine aniden ve sert biçimde yüklenmek anlamında argo bir kullanıma dönüşmüştür.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sert, çıkışmalı, paylayıcı ve karşı tarafı bunaltacak kadar ağır bir azarlamayı anlatır. Bu argo deyim, birini sertçe azarlamak, paylamak, haşlamak ve sözle baskı altına almak anlamında kullanılır.
Normal uyarı daha ölçülü olabilir; alabanda vermek ise azarın sertliğini ve yüksek dozunu vurgular. Gündelik dilde özellikle otorite kullanan birinin altındakine çıkışması, büyüklerin küçüklere sert tepki vermesi ya da öfkeyle yapılan ağır sözlü müdahaleler için duyulur.
Argo ve konuşma diline yakındır; resmî anlatımdan çok gündelik ve canlı dilde yer alır. Argolu yapısı nedeniyle daha samimi ve halk arasında yaygın bir tını taşır.