Anlamı
alay etmek, eğlenmek:
'Büyük İskender'den de bir şey yaşadığını seziyor ve kendi kendisini alaya alıyor.' -N. F. Kısakürek.
Detaylı Açıklama
Alaya almak deyimi, bir kişiyi, sözü, davranışı ya da durumu ciddiye almayıp onunla dalga geçmek, küçümseyici bir eğlence konusu haline getirmek anlamında kullanılır. Burada yalnız gülmek değil, karşı tarafı değersizleştiren bir bakış vardır. Deyim bu yüzden çoğu zaman incitici bir ton taşır. İnsan, başkasının duygusunu, hatasını, görünüşünü ya da sözünü alaya aldığında ona eşit ilişki kurmaz; yukarıdan bir konumdan yaklaşır. Günlük dilde arkadaş şakaları için de kullanılabilir ama bağlama göre bunun sınırı kolayca aşılır. Özellikle kırıcı, aşağılayıcı ve küçümseyici tavırlar için çok uygun bir ifadedir. Alaya almak, eleştirmekten farklıdır; eleştiri düzeltme amacı taşıyabilir, alaya almak ise çoğu zaman karşı tarafı küçük düşürmeye yönelir. Bu nedenle sosyal ilişkilerde mesafe açan bir davranış biçimi olarak algılanır. Türkçede sözlü küçümsemeyi ve gülüş içindeki saldırganlığı açıkça anlatan yerleşik deyimlerden biridir. Gülmenin her zaman masum olmadığını hissettirir.
Örnek Cümleler
- Arkadaşları bu durumu "alaya almak" diye tarif etti.
- Toplantıda söylediklerini ciddiye almayıp alaya aldılar.
- Ablası alaya aldı diye haber gönderdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, şaka bazen masum olabilir; alaya almakta ise küçümseme, değersizleştirme ve incitme riski daha belirgindir.
Çünkü kişi yalnız gülünmez, aynı zamanda ciddiyeti ve değeri azaltılmış bir nesne gibi muamele görür.
Birinin sözünü, halini, görünüşünü ya da duygusunu küçümseyerek gülme konusu yapan tavırlar için kullanılır. Günlük dilde arkadaş şakaları için de kullanılabilir ama bağlama göre bunun sınırı kolayca aşılır.