Anlamı
ciddiyken sonradan alay ediyormuş gibi bir havaya girmek:
'Hep şakaya almış, alaya vurmuştu ablasıyla eski kocasının savaşını.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Alaya vurmak deyimi, aslında ciddi olan bir konuyu, sözü ya da durumu sonradan şaka ve alay havasına büründürerek etkisini hafifletmek ya da üstünü örtmek anlamında kullanılır. Bu deyimde kişinin gerçekten önem verdiği ya da ciddiye alması gereken bir şey vardır; fakat bunu açıkça taşımak yerine alay perdesi arkasına gizler. Bazen savunma mekanizması gibi işler. İnsan kırıldığı halde gülerek geçer, öfkelendiği halde şakaya vurur ya da ciddi tartışmayı dağıtmak için meseleyi alaya çeker. Bu nedenle deyim, yalnız küçümsemeyi değil, ciddiyetten kaçma halini de anlatır. Günlük dilde duygusunu saklayan, hesaplaşmayı erteleyen veya konuyu hafife göstererek yükünden kurtulmaya çalışan kişiler için sık kullanılır. Türkçede alay, burada sadece saldırı değil, örtme aracı haline gelir. Meseleyi çözmek yerine havayı değiştirir. Böylece hem gerçek duygu hem de ondan kaçış aynı ifadede birleşir. Ciddiyetin maskelenmesini anlatan ince ve önemli bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Herkes fark etti ki çoktan alaya vurmuş.
- Olanları görünce resmen alaya vurdu, ne yapsın.
- Müdür bu karardan sonra iyice alaya vurdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişi ciddi bir duyguyu ya da meseleyi doğrudan taşımak yerine şaka ve alay arkasına saklayarak kendini korumaya çalışabilir.
Alaya almak daha doğrudan küçümsemeyi anlatırken, alaya vurmakta ciddi bir şeyi hafife göstererek üstünü örtme ve havayı değiştirme yönü daha belirgindir.
Kırgınlık, öfke, rahatsızlık ya da ciddi bir konu açıkça taşınmak istenmediğinde, mesele şakaya çevrilerek geçiştirildiğinde kullanılır.