Anlamı
alçak gönüllü olan toplum içinde saygı görür ve yücelir, kendisini herkesten üstün gören sevilmez ve toplum içinde iyi bir yer edinemez.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, alçak gönüllü olan kişinin toplum içinde daha çok saygı görüp yükseleceğini; kendini herkesten üstün gören kibirli kişinin işe sonunda gözden düşeceğini anlatır. Buradaki uçmak ve konmak benzetmesi, insanın toplumsal konumunu ve insanlar üzerindeki etkisini simgeler. Alçak uçan, yanı ölçülü, sakın ve mütevazı davranan kişi daha sağlam ve yüce bir yere konar. Buna karşılık yüksekten uçan, yanı kendini beğenmiş, gösterişli ve tepeden bakan kimse sonunda alçalır. Halk bilgeliği burada kalıcı saygının kibirle değil, tevazuyla kazanıldığını söyler. İnsan kendini ne kadar büyütürse o kadar kırılgan hale gelir; alçak gönüllülük işe kişiye ağırlık ve güven kazandırır. Bu atasözü özellikle başarı, makam, bilgi ve zenginlik karşısında şımarmamayı öğütler. Çünkü toplum gözünde değer, yalnız sahip olunan şeylerle değil, o şeyleri taşıma biçimiyle de belirlenir. Tevazu insanı hafifletmez, aksine yükseltir. Kibir işe yükselti gibi görünse de insanı düşüşe hazırlar.
Örnek Cümleler
- Müdür ne kadar başarılı olsa da mütevazı kaldı; alçak uçan yüce konar, yüce uçan alçak konar.
- Amcam bir nefes aldı ve "alçak uçan yüce konar, yüce uçan alçak konar " diye mırıldandı.
- Anneannem sobayı karıştırırken "alçak uçan yüce konar, yüce uçan alçak konar " derdi hep.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Tevazuyu, ölçülü davranmayı ve insanlarla ilişkide kibirden uzak durmayı över. Bu atasözü, alçak gönüllü olan kişinin toplum içinde daha çok saygı görüp yükseleceğini; kendini herkesten üstün gören kibirli kişinin işe sonunda gözden düşeceğini anlatır.
Burada yüce uçmak gerçek yükseklik değil, kendini büyük görmek ve başkalarını küçümsemek anlamındadır; bu da kişiyi düşüşe götürür.
Toplum içinde kalıcı saygının gösterişten çok alçak gönüllülük, denge ve zarafetle kazanıldığını söyler. Buradaki uçmak ve konmak benzetmesi, insanın toplumsal konumunu ve insanlar üzerindeki etkisini simgeler.