Deyim

Burnu Büyümek Ne Demek?

Anlamı

kibirlenmek, büyüklenmek:
'Yalnız onun mu burnu büyüdü? Burnu büyüyen büyüyene!' -N. Hikmet.

Detaylı Açıklama

Burnu büyümek, kibirlenmek, büyüklenmektir. Kişi bir başarı, bir para, bir mevki ya da bir övgü kazanınca kendini başkalarından üstün görmeye başlar. Davranışı değişir: eski dostlarını tanımaz, tepeden bakar, söz dinlemez. Nâzım Hikmet kalıbı, birinin büyüklenmesine karşı alaylı bir kayıtsızlıkla kullanır: burnu büyüyen büyüyene. Söyleyen kişi bu değişimi kınar ya da küçümser. Kibirlenen kişi kimi zaman bunun farkında olmaz; çevresi ise değişimi hemen fark eder. Bir terfi, bir zenginlik ya da bir ün bu değişime yol açabilir; söz nedeni söylemeyebilir. Kalıp bir değişimi anlatır: kişi önceden böyle değildi. Burnu Kafdağı'na çıkmak, aynı kibrin abartılı biçimidir. Burnu kırılmak ise bu kibrin yıkılmasını anlatan karşıt bir kalıptır.

Örnek Cümleler

  1. Müdür yardımcısı olunca burnu büyüyen arkadaşım, eski masa arkadaşlarına selam vermez oldu.
  2. Bir yarışmada birinci gelen genç şarkıcının burnu büyüdü, eski öğretmenini bile beğenmez oldu.
  3. Mirasa konan kuzenimizin burnu büyümüş, akraba toplantılarına bile gelmez olmuştu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Yalnız onun mu burnu büyüdü? Burnu büyüyen büyüyene! cümlesinde konuşan, birinin kibirlenmesine şaşırmaz; çevresinde böyle pek çok kişi olduğunu alaycı bir dille söyler. Konuşana göre kibirlenen yalnız o değildir; bu zaaf başkalarında da vardır.

Kibirli kişi başını yukarı kaldırır, burnu havada gibi görünür. Burnun büyümesi bu duruşu abartarak anlatır: kişi sanki burnuyla birlikte büyümüş, başkalarına yukarıdan bakmaya başlamıştır. Beden dili burada bir huyun simgesine dönüşür.

Bu atasözü, görmemiş kişinin hak etmediği bir duruma kavuşunca böbürlendiğini söyler. Burnu büyümek de bu böbürlenmenin kendisidir. Atasözü nedeni ve kişiyi, deyim ise o kişinin değişen davranışını anlatır.