Anlamı
hiç kimseyi konuşturmadan konuşan kimseler için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Bu söz, bir kimsenin konuşmaya başlayınca çevresindekilere söz hakkı bırakmamasını, sürekli kendi anlattığını sürdürmesini ve ortamı tek başına yönetir gibi davranmasını anlatmak için kullanılır. Genellikle gevezelik, baskın konuşma ve başkalarını susturma davranışı öne çıkar. Söz çoğu zaman dinlemek zorunda kalan kişinin ağzından çıkar; çünkü konuşan yalnızca uzun konuşmaz, başkalarının araya girmesine de fırsat vermez. Toplantılarda, aile sohbetlerinde, arkadaş meclislerinde ve tartışmalarda sık duyulur. Birisi sözü alınca uzatıyor, konu değiştiriyor, kendi hikâyesini merkeze koyuyor ve kimseyi konuşturmuyorsa 'aldı sazı eline' denir. Buradaki saz benzetmesi, sahneyi tek başına tutan ve herkesin dikkatini kendi üzerinde toplayan kişiyi çağrıştırır. Bu yüzden söz, hem konuşmanın uzunluğunu hem de tek taraflılığını güçlü biçimde hissettirir. Dinleyenlerin sıkıldığı ama konuşanın durmadığı anları anlatmakta çok canlıdır. Ortamın ortak sohbet olmaktan çıkıp tek kişilik gösteriye dönmesini birkaç kelimeyle ortaya koyar.
Örnek Cümleler
- Yemek daha gelmeden aldı sazı eline, kimse ağzını açamadı akşam boyunca.
- Toplantıda gündem okunur okunmaz aldı sazı eline, saat ikiye kadar konuştu.
- Kısa bir soru sorduk, aldı sazı eline; sorunun cevabını hâlâ bilmiyoruz.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir gösteri havası katar. Sazı eline alan çalar, ötekiler yalnızca dinler; ortada karşılıklı bir sohbet değil, bir kişinin sürdürdüğü, ötekilerin izlediği bir performans vardır. Kalıbın alaycı yanı buradan doğar.
Değildir. Kalıbın çekirdeği, başkalarına söz hakkı bırakmamaktır. Kişi uzun konuşabilir; ama araya girilmesine fırsat vermiyorsa bu söz yerini bulur. Ölçü konuşmanın süresi değil, ötekilerin susmak zorunda kalmasıdır.
Konuşmanın sırayla yürümesi beklenen her yerde söylenir: bir akşam sofrasında, bir iş toplantısında, kısa bir soruya uzun bir cevap verilen bir sohbette. Ölçü, ötekilere söz hakkı kalmamasıdır.