Anlamı
alay niteliği vermek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, ciddi bir sözü, davranışı ya da durumu alay havasına sokmak, onu küçümseyici veya hafife alan bir tona çevirmek anlamında kullanılır. Bir mesele başta ciddi görünürken konuşmanın seyri içinde şakaya, iğneye veya küçümsemeye kaydırıldığında 'alaya bozmak' denir. Bu kullanım, yalnızca gülmekten ibaret değildir; çoğu zaman asıl konunun ağırlığını dağıtmak, muhatabı hafife almak ya da ciddiyeti bilerek zayıflatmak gibi bir anlam da taşır. Günlük dilde tartışmalarda, savunma mekanizması olarak yapılan şakalarda veya bir konunun değerini düşürme çabasında sıkça duyulur. İnsan bazen yüzleşmek istemediği bir meseleyi alaya bozarak kendini korur, bazen de karşısındakini küçümsemek için bunu yapar. Bu yüzden deyimin içinde hem mizah hem kaçış hem de hafif saldırganlık bulunabilir. Konunun ciddiyetini eritip onu oyun havasına sokan tavrı anlatması bakımından oldukça işlevsel bir ifadedir. Bir duruş değişikliğini tek hamlede görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Ciddi bir soru sormuştu, o hemen alaya bozup konuyu dağıttı.
- Tartışma kızışınca meseleyi alaya bozdu, kimse itiraz etmeye fırsat bulamadı.
- Teşekkürünü alaya bozarak söyleyince karşısındaki ne diyeceğini bilemedi, öylece sustu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Var olan havayı değiştirir. Ciddi kurulmuş bir söz ya da durum sonradan alay niteliği kazanır; içerik aynı kalsa bile nasıl anlaşılacağı bütünüyle döner. Kalıp bu dönüşü bildirir.
Kurulu bir düzenin dağıtıldığını göstermek için. Ciddiyet bir düzendir; alay girince o düzen bozulur. Bir soru, bir teşekkür ya da kızışan bir tartışma böyle bir anda başka bir havaya bürünür.
Alaya bozmak bir söze ya da duruma alay niteliği vermektir; alaya vurmak ise ciddi olan kişinin sonradan alay ediyormuş gibi bir havaya girmesidir. Birinde konu, ötekinde konuşanın tavrı döner.