Anlamı
bilerek veya bilmeyerek kötü bir işe aracılık etmek, vasıta olmak:
'Mustafa Kemal'de tek olmayan şey, 'alet olmak' zaafı idi.' -F. R. Atay.
Detaylı Açıklama
Alet olmak deyimi, bir kişinin bilerek ya da farkında olmadan kötü bir işe, yanlış bir plana ya da başkasının amacına aracı olması anlamında kullanılır. Buradaki “alet”, kendi iradesiyle hareket eden özne olmaktan çok, bir başkasının niyetini gerçekleştiren araç konumuna düşmeyi anlatır. Bu yüzden deyim çoğu zaman olumsuzdur. İnsan bazen kandırılarak, bazen safça, bazen çıkar uğruna başka bir planın parçası haline gelir. O anda kendini aktif sanabilir; fakat aslında başkasının hedefi için kullanılmaktadır. Günlük dilde dedikodu yayma, kışkırtma, haksızlık, kötü işlere ortak olma ve politik manevralar için çok sık kullanılır. Deyimin gücü, sorumluluğun yalnız yapan kişide değil, aracı olan kişide de bulunduğunu hissettirmesidir. İnsan yalnız fail değil, araç da olabilir ve bu da ahlaki bir yük taşır. Türkçede manipülasyon, dolaylı suç ortaklığı ve kullanılma halini en etkili biçimde anlatan yerleşik deyimlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Arkadaşları bu durumu "alet olmak" diye tarif etti.
- Herkes fark etti ki çoktan alet olmuş.
- Ablası alet oldu diye haber gönderdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişi kendi iradesiyle bağımsız davranmak yerine, kötü ya da yanlış bir işte başkasının amacı için araç haline gelmiştir.
Hayır, bazen bilinçli ortaklıkla, bazen de kandırılma, saflık veya fark etmeden yapılan aracılıkla olur. Alet olmak deyimi, bir kişinin bilerek ya da farkında olmadan kötü bir işe, yanlış bir plana ya da başkasının amacına aracı olması anlamında kullanılır.
Kötü planlar, kışkırtmalar, haksız işler, dedikodu yayma ve başkası adına hareket edilen olumsuz durumlarda kullanılır.