Anlamı
gerçekten, doğrusu:
'Allah için kız buna layık görünüyordu.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Bu söz, bir şeyi gerçekten, dürüstçe ve içtenlikle söylemek istendiğinde vurgu amacıyla kullanılır. Gündelik konuşmada 'doğrusu', 'gerçekten' ya da 'samimiyetle' anlamını taşır. Çoğu zaman söylenen şeyi güçlü biçimde vurgulamak, sözün gerçekten böyle düşünülerek kurulduğunu belirtmek için söylenir. Dini çağrışımı güçlü olsa da günlük dilde temel işlevi içtenlik ve ciddiyet katmaktır. İnsan bazen bir sözün laf olsun diye söylenmediğini, gerçekten inanarak söylendiğini göstermek ister; bu ifade tam o anda kullanılır. Bu nedenle söz, cümleye içtenlik ve ciddiyet katan yerleşik bir kullanımdır. Söyleyenin kendi sözüne kefil olduğu hissi böylece doğar; dinleyen de o cümleyi sıradan bir laf olarak geçiştirmez. Özellikle samimi ortamlarda ve ciddi sohbetlerde duyguların gerçekliğini pekiştirmek için tercih edilir.
Örnek Cümleler
- Allah için söylüyorum, bu işte benim hiçbir payım yok kardeşim.
- Adam gerçekten çalışkandır Allah için, kimse çıkıp bunun aksini söyleyemez.
- Allah için gerçekten çok güzel olmuş, eline emeğine sağlık diyorum.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir pekiştirme katar; kalıp doğrusu ya da gerçekten sözlerinin yerini tutar. Vurgu işlevi asıldır. Cümleden çıkarılırsa anlam bozulmaz, yalnız söylenenin ağırlığı azalır; kalıp bu yüzden bir eklentidir, çekirdek değildir.
Değildir. Kişi bir yemin etmez; yalnız söylediğinin doğru olduğunu vurgular. Kalıp gündelik sohbette doğrusu, gerçekten sözlerinin yerini tutar; bir işi överken de, bir suçlamayı reddederken de söylenir ve dinî bir bağlam gerektirmez.
Başında da sonunda da bulunabilir. Başta söylendiğinde gelecek sözü hazırlar, sonda söylendiğinde söyleneni pekiştirir. Yeri değişse de işlevi aynı kalır; kalıp cümlenin her yerine kolayca yerleşir.