Anlamı
'doğrusunu söylemek gerekirse' anlamında kullanılan bir söz: Allah var, böyle bir işi o yapmaz.
Detaylı Açıklama
Bu söz, bir konuda hakkı teslim etmek, dürüstçe değerlendirmek veya önyargıyı bir kenara bırakıp gerçeği söylemek gerektiğinde kullanılır. Genellikle 'Allah'ı var' biçiminde geçen kullanım, 'doğrusunu söylemek gerekirse' anlamı taşır. Günlük hayatta birinin hakkını teslim ederken, sevmediğimiz bir kişide bile iyi bir yan gördüğümüzde veya tarafsız bir değerlendirme yaparken söylenir. İfade, dini çağrışım taşısa da asıl işlevi dürüstlüğü ve vicdanı öne çıkarmaktır. İnsan bazen karşı tarafı sevmese de iyiliğini inkâr edemez; bu söz tam o noktada devreye girer. Adaletli konuşmanın, kişisel duyguların önüne geçtiği anları güzelce ifade eder. Hakkı teslim etmenin dildeki kısa ama güçlü yollarından biridir. Özellikle karşılıklı konuşmalarda taraflardan birinin nesnel davranmasını sağlamak amacıyla söylenir.
Örnek Cümleler
- Adamı hiç sevmem ama Allah var, işini hakkıyla yapıyor doğrusu.
- Allah var, o zor günlerde bizi bir kere olsun yalnız bırakmadılar.
- Kusurları çoktur ama Allah var, cömertliğine de kimse laf edemez.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir doğruyu açıkça teslim etmek istendiğinde araya girer. Çoğu zaman sevilmeyen birinin hakkını verirken duyulur, ama bir iyiliği anarken de söylenir: Allah var, bizi yalnız bırakmadılar. Kalıp arkasından geleni baştan güvenceye alır.
Aynıdır. İki söyleyiş de doğrusunu söylemek gerekirse anlamını verir; yalnız ek değişir. Hangisinin kullanılacağı konuşanın alışkanlığına ve cümlenin akışına bağlıdır; ikisi arasında anlam kayması olmaz.
Kullanılması olumluyla sınırlı değildir. Kişi hoşuna gitmeyen bir doğruyu da bu sözle teslim edebilir. Belirleyici olan, söylenenin duygudan değil vicdandan gelmesidir. Kalıbın asıl işlevi de budur.