Anlamı
tkz. çok veya ağır yemek yiyenler için söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Allah manda şifalığı versin sözü, çok ya da ağır yemek yiyen kişiler için söylenen teklifsiz bir ifadedir. Buradaki 'manda şifalığı' benzetmesi, yenilen şeyin ağırlığını ve bunu sindirebilmek için olağanüstü bir dayanıklılık gerekebileceğini ima eder. Söz biçimce bir beddua değil, iyi dilektir; ama bu dilek ciddi bir dua gibi değil, takılarak ve nükteyle söylenir. Bir kimsenin aşırı yemesi, ağır yiyeceklere yüklenmesi ya da mideyi zorlayacak kadar iştahlı davranması karşısında söylenir. Günlük dilde özellikle yakın çevrede, samimi ve takılmalı konuşmalarda yer alır. İfadenin gücü, yenilen miktarı bir hayvan benzetmesiyle abartarak görünür kılmasındadır. Mizah ile iyi dilek arasında duran bu söz, halk dilinin bedensel hâlleri abartılı ama canlı benzetmelerle anlatma becerisinin iyi bir örneğidir.
Örnek Cümleler
- Üç tabak yedikten sonra tatlıya da uzandı; Allah manda şifalığı versin.
- Bu kadar ağır yemeğin üstüne bir de börek mi? Allah manda şifalığı versin.
- Sofradan en son kalkan yine oydu, dördüncü tabağı da bitirmişti; Allah manda şifalığı versin.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir ölçü verir. Manda halk dilinde dayanıklılığın simgesidir; o güç istenince yenilen miktar da kendiliğinden büyümüş olur. Abartı sözün bütün etkisini taşır; benzetmenin dayanağı da buradadır. Sayı hiç anılmaz.
Değildir. Çok ya da ağır yiyen kişiye, yediğinin dokunmaması için mandanınki gibi güçlü bir mide dilenir; kalıp bu yönüyle bir iyi dilektir. Tanımadığı birine karşı kullanılırsa kaba düşer; yakın çevrede takılmak için söylenir.
Sofrada ya da hemen sonrasında söylenir. Kişi çok yemiş ya da ağır yiyeceklere yüklenmiştir; söz o anda, gördüğü karşısında şaşıran biri tarafından ağza alınır. Zamanlaması da bu kadar yakındır.