Anlamı
çok güzel olanlar için söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Allah övmüş de yaratmış sözü, olağanüstü derecede güzel bulunan insanlar için söylenen, güçlü bir hayranlık ve beğeni ifadesidir. Burada güzellik sıradan değil, sanki yaratılmadan önce övülmüş ve özenle biçim verilmiş gibi düşünülür. Söz, güzelliği ilahi bir lütuf ve dikkat çekici bir ayrıcalık gibi anlatır. Günlük hayatta çok güzel yüzler, dikkat çekici zarafet veya olağanüstü bir fiziki çekicilik karşısında kullanılır. Bununla birlikte yalnız yüz güzelliği değil, kimi zaman genel zarafet ve çekicilik hâli de kastedilebilir. İfade, beğeniyi yüksek tonda dile getirir; ama çoğunlukla olumlu, hayranlık dolu ve abartılı bir halk söyleyişidir. Türkçede güzelliği anlatırken kullanılan dinsel çağrışımlı hayranlık cümlelerinin iyi örneklerinden biridir. Güzelliği tarif etmekte zorlanınca başvurulan bu söz, söyleneni kelimelerin ötesine taşıyan bir övgü gücüne sahiptir.
Örnek Cümleler
- Kapıdan girince salonda herkes döndü baktı; Allah övmüş de yaratmış.
- Fotoğrafta bile gözünü alamıyorsun, karşında dursa büsbütün şaşarsın; Allah övmüş de yaratmış.
- Gelinliğiyle kapıda görününce salondaki herkesin ağzı açık kaldı; Allah övmüş de yaratmış.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sıradan olmayan, hemen göze çarpan bir güzellik anlatır. Kişi yalnız beğenilmez; görüldüğü anda hayranlık uyandırır. Kalıp bu ölçüyü abartılı bir söyleyişle verir, ölçülü bir beğeni için söylenmez.
Sıralamayı tersine çevirir: övgü yaratılıştan önce gelir. Olağan düzende önce var olunur, sonra beğenilir; burada beğeni sebebe dönüşmüştür. Sözün çarpıcılığı bu ters kuruluştan gelir; kalıbın bütün gücü de oradadır.
Söylenmesi yüzle sınırlı değildir. Genel bir zarafet, duruş ya da çekicilik için de kullanılır. Ortak yan, görenin hayran kalacak kadar güzel bulmasıdır; kalıp bu yüzden geniş kullanılır.