Anlamı
pek ıssız ve kuytu bir yer.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, çok ıssız, kuytu, tenha ve insan uğrağı az olan yerleri anlatmak için kullanılır. Buradaki ifade biçimi halkın mekân algısını da yansıtır: Doğa vardır, gökyüzü vardır, Tanrı'nın varlığı hissedilir; ama insan sesi, kalabalık ve hareket yoktur. Böyle yerler bazen huzurlu, bazen ürkütücü, bazen de ulaşılması zor olarak tasvir edilir. Deyim özellikle dağ başı, kuytu köy yolu, tenha tarla, ıssız arazi veya şehirden uzak noktalar için söylenir. İçinde hafif bir mizah da taşır; çünkü yerin boşluğu, 'Allah'ı çok, insanı az' gibi çarpıcı bir karşıtlıkla verilir. İnsan olmayan yerde doğa daha baskın hissedilir. Bu yüzden söz, yalnız coğrafi tenhalığı değil, toplumsal yalnızlığı da çağrıştırabilir. Bir mekânın gözden uzak, yardımdan uzak ve kuş uçmaz kervan geçmez nitelikte olduğunu anlatmak için oldukça güçlüdür. Tenhalığın yoğunluğu bu deyimde abartı ile değil, çok yerinde bir halk gözlemiyle kurulmuştur.
Örnek Cümleler
- Vardığımız köy Allah'ı çok insanı az bir yerdi, tek kahve bile yoktu.
- Yolun sonundaki o ova Allah'ı çok insanı az bir yer, telefon bile çekmiyor.
- Allah'ı çok insanı az bir yere taşındılar, en yakın komşu üç kilometre ötede.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Pek ıssız ve kuytu bir yeri anlatır. Söz yerin genişliğine, güzelliğine ya da uzaklığına değil, orada insana pek rastlanmamasına bakar; sesi soluğu duyulmayan, yolu az geçilen bir yer bu sözle anılır.
Allah'ı çok, insanı az denerek kurulur. Yerde yaratılmış olan her şey boldur: dağ, taş, ağaç, gökyüzü; yalnız insan azdır. Bu iki ölçü yan yana konunca ıssızlık çarpıcı bir biçimde duyulur.
Bağlama göre değişir. Aynı tenhalık kimi cümlede huzur, kimi cümlede ürküntü ya da çaresizlik olarak duyulur. Kalıp yalnız ıssızlığı bildirir, nasıl karşılanacağını söylemez; hükmü söyleyen verir.