Anlamı
biniciler doru ve kır donlu atları, sarı, al ve yağız renkli olanlardan daha üstün sayarlar, o nedenle at alırken seçimi ona göre yapmak gerekir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, özellikle at seçimi üzerinden tecrübe ve incelik bilgisi aktarır. Hangi ata binileceği, hangisinin elde tutulacağı, hangisinin alınacağı gibi konularda halkın uzun gözlemlerinden süzülmüş bir tercih sıralaması sunar. Sözün yüzeyinde at renkleri vardır; ama derininde seçim yaparken işin ehlinin tecrübesine kulak verme öğüdü bulunur. Her görünen güzel ya da gösterişli olan en iyi seçenek değildir. Kullanım amacına göre hangi niteliğin öne çıktığını bilmek gerekir. Bu yüzden atasözü, sadece hayvancılık kültürüne ait bir bilgi değil, genel anlamda tercih bilgeliği de taşır. İnsan bir şey alırken yalnız görüntüye değil, dayanıklılığa, verime ve işlevselliğe bakmalıdır. Halk dili bunu at renkleri üzerinden hafızada kalacak şekilde öğretmiştir. Tecrübeli kişi, neyi alacağını, neyi satacağını, neye bineceğini ve neyi besleyeceğini ayırt eder. Atasözü de seçimde rastgele değil, birikime dayalı davranmanın önemini anlatır.
Örnek Cümleler
- Dedem at alırken hep alma alı, sat yağızı, bin doruya, besle kırı derdi.
- İşi bilen seyis, alma alı, sat yağızı, bin doruya, besle kırı sözünü boşuna tekrar etmiyor.
- Seçim yaparken yalnız görüntüye aldanma; alma alı, sat yağızı, bin doruya, besle kırı bir tecrübe özetidir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Seçim yaparken görüntüden çok deneyime, işlevselliğe ve uzun gözlemlerden çıkan bilgiye güvenmek gerektiğini öğretir. Tecrübeli kişi, neyi alacağını, neyi satacağını, neye bineceğini ve neyi besleyeceğini ayırt eder.
Çıkış noktası at seçimidir; ancak daha geniş anlamda doğru tercih yapma ve ehil kişinin bilgisini önemseme öğüdü de taşır.
Çünkü halk kültüründe atların cinsi, rengi ve kullanım özellikleri uzun süreli gözlemlerle birlikte değerlendirilmiş ve bu bilgi ezberlenebilir kalıplara dönüştürülmüştür.