Anlamı
insan yaptığı herhangi bir şey için mutlaka karşılık bekler.
Detaylı Açıklama
Almadan vermek Allah’a mahsus atasözü, insanların çoğu zaman yaptıkları şey karşılığında bir beklenti taşıdıklarını, karşılıksız vermenin ise olağan değil istisnai bir erdem olduğunu anlatır. Buradaki temel vurgu, insan doğasının karşılık beklemeye yatkın olduğu üzerinedir. Bir iyilikte teşekkür, bir emekte ücret, bir yardımda değer bilme, bir ilişkide bağlılık beklenebilir. Atasözü, bu beklentiyi insanlık hali olarak kabul ederken karşılıksız vermeyi daha yüksek ve ilahi bir düzeye yerleştirir. Böylece hem insanın sınırını hem de idealleştirilen cömertliği aynı anda anlatır. Günlük hayatta vefa, borç, çıkar ilişkileri ve karşılıklı beklentiler konuşulurken sık kullanılır. İçinde hafif gerçekçilik vardır; insanın tamamen karşılıksız davranmasını nadir görür. Bu nedenle kimi zaman sitemle, kimi zaman dünyayı olduğu gibi anlatan bir kabullenişle söylenir. Türkçede iyilik, çıkar, beklenti ve insan tabiatı üzerine kurulu en açık halk gözlemlerinden biridir. Karşılıksızlığın ne kadar zor bir erdem olduğunu hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Onca emeğin biraz kıymet bilinmesini istemesi normaldi; almadan vermek Allah’a mahsus.
- Amcam bir nefes aldı ve "almadan vermek Allah’a mahsus" diye mırıldandı.
- Abim omuz silkti ve "almadan vermek Allah’a mahsus" diye cevap verdi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanın çoğu zaman yaptığı şey karşılığında maddi ya da manevi bir beklenti taşıdığı gözlemini yapar.
Karşılıksız vermeyi sıradan değil, daha yüksek ve nadir bir erdem olarak değerlendirir. Atasözü, bu beklentiyi insanlık hali olarak kabul ederken karşılıksız vermeyi daha yüksek ve ilahi bir düzeye yerleştirir.
İyilik, emek, vefa, ücret, teşekkür ve karşılıklı beklenti ilişkilerinin konuşulduğu durumlarda kullanılır. Günlük hayatta vefa, borç, çıkar ilişkileri ve karşılıklı beklentiler konuşulurken sık kullanılır.