Anlamı
yaptığı küçük iyiliklere karşılık büyük çıkar bekler.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, görünüşte küçük bir iyilik yapıp bunun karşılığında çok daha büyük çıkar bekleyen kimseleri anlatır. Verilen şeyin küçüklüğü ile beklenen karşılığın büyüklüğü arasındaki dengesizlik, sözün temel eleştiri noktasını oluşturur. Böyle insanlar yardım ediyor gibi görünür ama asıl niyetleri iyilik değil, kazançtır. Bazen bir torpil, küçük bir destek, ufacık bir armağan ya da sözde bir jest yapılır; sonra bunun karşılığında ağır bir minnet, yüksek bir çıkar ya da sürekli bağlılık talep edilir. Toplum içinde bu tür davranışlar samimiyetsizlik olarak görülür. Atasözü bu yüzden çıkar hesabı taşıyan sahte iyilikleri teşhir eder. Gerçek iyilikte ölçüsüz beklenti olmaz; veren kişi, verdiğini büyütüp karşısındakini borç altında bırakmaya çalışmaz. Bu söz, özellikle menfaat ilişkilerinin gizlenmeye çalışıldığı ortamlarda çok yerinde kullanılır. Küçük bir lütfu büyük sermaye gibi kullananların iç yüzünü, birkaç kelimeyle açık eden sert ve alaycı bir atasözüdür.
Örnek Cümleler
- Bir kahve ısmarlayıp günlerce minnet bekleyince ağzına bir zeytin verir, altına tulum tutar dediler.
- Yaptığı küçücük yardımı büyütmesi tam ağzına bir zeytin verir, altına tulum tutar tavrıydı.
- Patronun davranışı ağzına bir zeytin verir, altına tulum tutar sözünü hatırlattı; çünkü en ufak desteğin karşılığında büyük sadakat istedi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Küçük bir iyilik yapıp karşılığında büyük çıkar ya da aşırı minnet bekleyen kişileri eleştirir. Verilen şeyin küçüklüğü ile beklenen karşılığın büyüklüğü arasındaki dengesizlik, sözün temel eleştiri noktasını oluşturur.
Gerçek iyilik karşılıksızdır; bu sözde işe görünüşte iyilik vardır ama asıl amaç çıkar sağlamaktır. Bu söz, özellikle menfaat ilişkilerinin gizlenmeye çalışıldığı ortamlarda çok yerinde kullanılır.
Küçük bir destek verip bunun karşılığında sadakat, oy, para, itaat ya da sürekli teşekkür beklenen her duruma uyar.