Anlamı
ayıplanacak bir duruma düşmeden, şerefiyle başarı göstermiş olarak:
'Bütün savaşlardan alnının akıyla çıkmış bir denizci. Hiç yenik düşmemiş.' -Z. Selimoğlu.
Detaylı Açıklama
Alnının akıyla deyimi, bir işi ayıplanacak hiçbir duruma düşmeden, şerefiyle, dürüstlüğüyle ve başarıyla tamamlamak anlamında kullanılır. Bu ifade, sonucun yalnız başarılı değil, aynı zamanda lekesiz ve başı dik biçimde elde edildiğini gösterir. İnsan bazen bir işi başarabilir; ancak bunu yaparken hile, ayıp, eksik ya da tartışmalı yollar izleyebilir. “Alnının akıyla” demek, işte tam da bunun tersini anlatır: başarı hem temizdir hem meşrudur. Günlük hayatta sınav, iş, görev, mücadele, yarışma veya zor bir süreçten onuruyla çıkan kişiler için çok sık kullanılır. Deyim, toplumsal saygınlık ile kişisel vicdan rahatlığını aynı çizgide buluşturur. Yalnız sonuca değil, o sonuca nasıl varıldığına da önem verir. Bu yüzden ahlak ile başarı arasındaki bağı güçlü biçimde kurar. Şerefiyle tamamlanmış emek ve mücadelenin dildeki en saygın ifadelerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Bu uzun sureci alnının akıyla tamamladı.
- Sınavdan alnının akıyla çıktı, tüm aile gurur duydu.
- Projeyi alnının akıyla tamamlayıp müdürün önüne koydu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sıradan başarıdan farklı olarak, sonucun dürüst, temiz ve utanılacak bir gölge taşımadan elde edilmiş olmasını öne çıkarır.
Çünkü hem toplumsal göz önünde hem de kişinin kendi vicdanında temiz kalmış bir başarıyı tarif eder.
Zor bir görev, sınav, mücadele, çalışma süreci veya sorumluluk başarıyla ve hileye başvurmadan tamamlandığında söylenir.