Anlamı
çok iyi niyetli, merhametli olmak:
'O kadar fazla altın yürekli olacağına bir parça daha zarif ve cazibeli bir adam olsaydı.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Altın yürekli olmak deyimi, çok iyi niyetli ve merhametli kişi için kullanılır. Buradaki altın benzetmesi, değerli olmayı yalnız dışarıda değil, karakterin merkezinde yani yürekte göstermesi bakımından çok güçlüdür. İnsan altın yürekli ise davranışlarının temelinde çıkar değil, iyilik ve şefkat bulunur. Deyim çoğu zaman birini överken, onun iç güzelliğini ve vicdanını anlatmak için tercih edilir. Günlük dilde merhametli, kırmayan, başkasının derdiyle ilgilenen, kolayca kötülük düşünmeyen kişiler için sık kullanılır. Kalıp iyiliğin ne kadar sürdüğüne bakmaz; söylendiği anda kişinin iyi niyetli ve merhametli olduğunu bildirir. Türkçede kalp ve değer arasındaki ilişkiyi en sıcak benzetmelerden biriyle kuran deyimlerden biridir. Bir insanın dış görünüşünden çok ahlaki ve duygusal kıymetini öne çıkarır. Sevgi, şefkat ve vicdanın yüksek değerini halk diline taşır.
Örnek Cümleler
- Altın yürekli bir kadındı, kapısından hiçbir zaman kimseyi boş çevirmezdi.
- Altın yürekli olmasa bu kadar insana böyle arka çıkar mıydı hiç?
- Dışarıdan sert görünür ama altın yüreklidir, kendisini tanıyanların hepsi bilir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çok iyi niyetli ve merhametli olmayı bildirir; kalıp bu niteliği yüreğe yerleştirerek anlatır. Söz doğrudan bir övgüdür: kişinin iyiliği, çıkar gözetmeyen ve başkasının derdine ortak olan bir iç dünyaya bağlanır.
İyiliğin merkezi sayıldığı için seçilmiştir. Değer dışarıda değil, içeride gösterilir; altının kıymeti yüreğe taşınınca kişinin görünüşü değil iç dünyası övülmüş olur. Benzetme bu yolla kurulur.
Yoktur. Kalıp yalnız iç dünyaya bakar; dışarıdan sert görünen biri de altın yürekli olabilir. Söz bu yüzden sert görünüşlü biri için de, yumuşak huylu biri için de aynı biçimde kurulur; bakılan yer yürektir.