Anlamı
kimi kişiler, kendilerine acıyıp iyilik edenlerin başını derde sokarlar veya bu iyiliği kötüye kullanırlar.
Detaylı Açıklama
Merhametten maraz doğar, bazı insanların kendilerine acıyıp iyilik edenlerin iyi niyetini kötüye kullandığını veya iyilik yapanı zor durumda bıraktığını anlatan bir atasözüdür. Maraz, hastalık ve dert anlamına gelir. Atasözü, yersiz veya ölçüsüz merhametin zarar getirebileceğini vurgular. Hak etmeyen birine gösterilen şefkatin, o kişinin şımarmasına, küstahlık yapmasına veya iyilik sahibine zarar vermesine yol açabileceğini ifade eder. Bu söz, merhametin kendisini eleştirmez; merhamet gösterilecek kişinin doğru seçilmesini, iyiliğin bilinçli ve ölçülü yapılmasını öğütler. İyilik yapmanın her zaman iyi sonuç doğurmayacağına dair toplumsal tecrübeyi dile getirir. Özellikle defalarca iyilik yapıp karşılığında kötülük gören kişilerin dilinden düşmeyen acı bir gözlemdir. Ezop masallarındaki 'Çiftçi ve Yılan' hikâyesi de benzer bir temayı işler ve evrensel bir uyarı niteliğindedir.
Merhametten Maraz Doğar (hasıl Olur) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Borç verdim, bir de üstüne hakaret etti; merhametten maraz doğar demişler.
- Her ihtiyacı olana koşuyorsun ama dikkat et, merhametten maraz doğar.
- Sokaktan topladığımız adam evimizi soydu, merhametten maraz doğar derler ya tam öyle.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, merhametin kendisini eleştirmez. Asıl vurgu, merhametin yanlış kişiye veya yanlış biçimde gösterilmesinin zarara yol açabileceğidir. Atasözü, iyilik yaparken dikkatli olmayı ve karşıdakinin bu iyiliği hak edip etmediğini değerlendirmeyi öğütler.
Genellikle birisi iyilik yaptıktan sonra karşılığında kötülük gördüğünde veya yardım ettiği kişi tarafından zarara uğratıldığında söylenir. Ayrıca birini yanlış kişiye yardım etmekten caydırmak için de uyarı olarak kullanılır. İş hayatında güvenilmeyen ortaklara karşı da dile getirilir.
Evet, birçok kültürde benzer sözler mevcuttur. İngilizcede 'No good deed goes unpunished' (Hiçbir iyilik cezasız kalmaz) aynı temayı işler. Ezop masallarındaki 'Çiftçi ve Yılan' hikâyesi de bu konuyu anlatır. Evrensel bir insan deneyimini yansıtan bu tema, farklı medeniyetlerde tekrarlanır.