Anlamı
karşı koyan birini boyun eğmek zorunda bırakmak, zor durumda bırakmak:
'Galiba bu sene soğuk aman dedirtecek.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, karşı koyan, direnen ya da dayanmak isteyen birini zor durumda bırakarak peş etmek zorunda bırakmak anlamında kullanılır. Kişi öyle bir baskı, güçlük, soğuk, sıkıntı veya şiddetli etki altında kalır ki sonunda “aman” diyecek hâle gelir. Bu yüzden deyim hem fiziksel hem psikolojik zorlamalar için kullanılabilir. Hava, hastalık, yorgunluk, insan baskısı ya da sert mücadeleler bu etkiyi yaratabilir. Sözün merkezinde dayanma gücünün kırılması vardır. İnsan önce direnir, sonra dayanamaz ölür. Bu nedenle deyim, bir etkinin sıradan değil, ciddi ve zorlayıcı olduğunu gösterir. Kimi zaman hafif abartılı biçimde söylenir ama her durumda baskının ağırlığı hissedilir. Karşı tarafın veya şartların gücünü kabul ettiren kuvvetli bir anlatımdır.
Örnek Cümleler
- Bu kış soğuk gerçekten aman dedirtecek gibi.
- Rakibini öyle zorladı ki adama aman dedirtti.
- Borçlar sonunda ona aman dedirtti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin baskı, zorluk veya sert etki karşısında dayanamayacak noktaya gelmesine ve peş etmesine işaret eder.
Hayır, soğuk, sıcak, hastalık, yorgunluk gibi doğa ve hayat koşulları için de kullanılabilir. Bu deyim, karşı koyan, direnen ya da dayanmak isteyen birini zor durumda bırakarak peş etmek zorunda bırakmak anlamında kullanılır.
Çünkü basit sıkıntıyı değil, insanı gerçekten zorlayıp dayanma eşiğine getiren etkiyi anlatır. Kişi öyle bir baskı, güçlük, soğuk, sıkıntı veya şiddetli etki altında kalır ki sonunda “aman” diyecek hâle gelir.