Anlamı
hiçbir özrün geçerli olamayacağını anlatan bir söz:
'Ama diye sözünü kestim adamın. Aması maması yok, dedi o, sert bir sesle. Niye istifa etmedin?' -N. Eray.
Detaylı Açıklama
Bu söz, bir konuda mazeret, oyalama, kaçamak veya pazarlık kabul edilmediğini sert biçimde anlatır. Kararın kesin olduğunu, söylenen şeyin tartışmaya açık olmadığını ve karşı tarafın işi uzatmasına izin verilmeyeceğini belirtmek için kullanılır. Günlük konuşmada çoğu zaman sabırsızlık, kararlılık ve otorite duygusu taşır. Özellikle yapılması gereken bir işin ertelenmesini önlemek, net sınır çizmek veya bir bahaneyi baştan geçersiz saymak için söylenir. İçinde hafif bir çıkışma, uyarı ve baskı tonu da bulunabilir. Bu yüzden genellikle üst perdeden konuşmalarda, tartışmalarda ya da bir işin kesinlikle yapılmasını isteyen kişiler tarafından kullanılır. Kısa, sert ve kapıyı kapatan yapısı sayesinde muhataba geri adım alanı bırakmaz. Söylenen şey artık tartışmaya açık değildir; karşı taraf yalnız yapılması isteneni duyar. Sözün gücü de bu kesinlikten gelir.
Örnek Cümleler
- Aması maması yok, bu rapor yarın sabah erkenden masamda olacak.
- Kaç kez erteledin bu işi, aması maması yok; bugün gidip halledeceksin.
- Babası kaşlarını çattı: aması maması yok, saat onda evde olacaksın.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hiçbir özrün geçerli olmayacağını bildirir. Mazeret, oyalama ve pazarlık kapısı kapatılır. Kalıp bir cevap değil, cevabın önünü kesen bir sözdür; itiraz ister baştan gelsin ister sonradan, aynı biçimde geri çevrilir.
Karşı tarafın kuracağı itirazı baştan geçersiz saymak için tekrarlanır. Söylenecek ama daha ağza gelmeden alaya alınıp reddedilir; ikileme bu reddin kesinliğini artırır ve tartışmayı baştan keser.
Bir işin yapılmasını isteyen ve itiraz dinlemeyen kişi söyler: çocuğuna saat koyan anne baba, raporu bekleyen yönetici. Eşitler arasında da kurulur; o zaman kararlılığı ve sabrın tükendiğini bildirir.