Anlamı
döl yatağında cenin oluşmak:
'Ulan Mustafa, insanoğlu ana rahmine düşer de dokuz ay on gün sonra capcanlı fırlar.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Ana rahmine düşmek deyimi, döl yatağında cenin oluşmasını, yani bir insanın varlığının anne karnında başlamasını anlatır. Rahim, bebeğin doğuma kadar büyüdüğü organdır; döl yatağı da onun Türkçe karşılığıdır. Deyimdeki düşmek fiili buraya yerleşmeyi bildirir ve bir insanın var oluşunu bu ilk yuvaya bağlar. Kalıp gebeliğin en başını, bir hayatın ilk evresini söyler. Bir insanın öyküsü en baştan anlatılırken, doğum öncesi dönem konuşulurken ya da bir bebeğin ne zaman oluştuğu hesaplanırken kullanılır. Deyimde ne övgü ne yergi vardır; yalnız bir oluşu bildirir. Ana sözcüğü kalıba halk dilinin sıcaklığını katar: aynı olay döl yatağında cenin oluşması diye de anlatılabilir, ama deyim bunu gündelik konuşmanın diliyle söyler.
Örnek Cümleler
- Doktor, bebeğin ana rahmine düştüğü haftayı ultrasonla hesaplayıp aileye tek tek anlattı.
- Annesi, onun ana rahmine düştüğü günlerde babasının askerde olduğunu hep anlatırdı.
- Kız kardeşim ana rahmine düştüğünde biz daha köydeki eski evde oturuyorduk.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Varlığın başladığı anı bildirir: döl yatağında cenin oluştuğu evreyi. Düşmek fiili burada aşağı inmeyi değil, bir yere yerleşmeyi anlatır. Kalıp bu oluşu dolaysız söyler; bir insanın hayat öyküsünün en başı böyle anılır.
İkisi aynı olayı anlatır ama farklı yerden bakar. Gebe kalmakta özne annedir: kadın gebe kalır. Ana rahmine düşmekte ise özne oluşan bebektir: çocuk ana rahmine düşer. Biri anneliğin, öteki bir hayatın başlangıcını öne çıkarır.
Taşımaz. Söz bir oluşu bildirir, kimseyi övmez ya da yermez. Cümleye duygu katan şey kalıbın kendisi değil, çevresindeki anlatımdır; kalıp yalnız hayatın nerede ve ne zaman başladığını gösterir, gerisini cümle söyler.