Anlamı
1) dertsiz, tasasız bir duruma gelmek; 2) günahlardan arınmış duruma gelmek.
Detaylı Açıklama
Anadan doğmuşa dönmek deyimi iki anlamda kullanılır: birincisi dertsiz, tasasız bir duruma gelmek; ikincisi günahlardan arınmış duruma gelmektir. Yeni doğmuş bir bebek ne dert taşır ne de üzerinde bir yük vardır; benzetme bu hâli örnek alır. Borcunu kapatan, davası biten, büyük bir sıkıntıdan kurtulan kişi için birinci anlamda söylenir. Tövbe eden, hacdan dönen ya da manevi olarak temizlendiğine inanılan kimse için ise ikinci anlamıyla kullanılır. İki anlamda da ortak olan şey, kişinin üzerindeki yükün kalkması ve başlangıçtaki hafifliğe dönmesidir. Halk dili bu ferahlığı doğum anıyla anlatır; sözün gücü de bu yalın benzetmeden gelir. Dönmek fiili burada bir hâle girmeyi anlatır: kişi yeni doğmuş bir bebeğin hâline girer.
Örnek Cümleler
- Bankaya olan borcunu son kuruşuna kadar kapatınca rahatladı, anadan doğmuşa döndü.
- Yıllardır süren dava lehine bitti, adam anadan doğmuşa dönüp rahat bir uyku çekti.
- Hac dönüşü bütün günahlarından arındığına inanıyor, kendini anadan doğmuşa dönmüş hissediyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki anlamda kullanılır; ikisi de bir yükten kurtulmayı bildirir. Biri maddi, öteki manevi bir hafiflemedir. Borç ya da dava anlatılıyorsa birinci, tövbe ve arınma anlatılıyorsa ikinci anlam öne çıkar.
Yeni doğmuş bebek üzerinde ne yük ne de suç taşır. Deyim bu hâli örnek alarak kişinin dertten ya da günahtan sıyrılmasını anlatır; benzetme hafifleme duygusunu tek bir imgeyle verdiği için kalıcı olmuştur.
Vardır; anadan yeni doğmuş gibi olmak biçiminde de söylenir. Fiil değişse de imge aynı kalır: yeni doğmuş, üzerinde ne dert ne de günah taşıyan bir bebek düşünülür. İki söyleyiş aynı iki anlamda kullanılır.