Anlamı
hiçbir duruma güvenilmez, bizim olan şeyler elimizde sürekli olarak kalmazlar.
Detaylı Açıklama
Anan güzel idi hani yeri, baban güzel idi hani evi atasözü, hiçbir duruma güvenilemeyeceğini, bizim saydığımız şeylerin elimizde sürekli kalmadığını anlatır. Sözde önce güzel olan anılır, hemen ardından o güzelliğin bugün nerede olduğu sorulur; karşılık verilmez, çünkü ortada duran bir şey kalmamıştır. Annenin güzelliği ve babanın evi, insanın bir zamanlar övündüğü şeylerin yerine konur; bugün onlardan geriye bir şey kalmamıştır. Söz mal, mülk, makam, sağlık ve yakınlık için aynı ölçüde geçerlidir. Halk dili bu uyarıyı soru biçiminde kurarak daha da etkili kılar. Elindekine fazla yaslanan, dünün rahatlığının süreceğini sanan kimseye söylenir; içinde sert bir hatırlatma ve hafif bir sitem vardır. Kalıp, geçicilik duygusunu iki kısa soruyla ortaya koyar.
Örnek Cümleler
- Dünkü kazancına güvenip herkese caka satıyordu; anan güzel idi hani yeri, baban güzel idi hani evi.
- Konak da gitti, bağ da gitti; anan güzel idi hani yeri, baban güzel idi hani evi.
- Makam koltuğuna fazla yaslanma; anan güzel idi hani yeri, baban güzel idi hani evi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Elde olana fazla güvenmeye karşı uyarır. Söz iki soru sorar ve ikisini de cevapsız bırakır; güzellik de ev de artık ortada yoktur. Hani sözcüğü, bir zamanlar var olanın şimdi nerede olduğunu sorarak geçiciliği gösterir.
Sözde, anasının güzelliği ve babasının evi ile övünen biri düşünülür. İkisi de bir zamanlar gerçekti, ama şimdi ortada ne yer ne ev kalmıştır. Böylece insanın en yakınlarından gelen güzellik ve varlığın bile kalıcı olmadığı söylenmiş olur.
Elindekine fazla yaslanana söylenir. Kimi zaman da kaybını yaşamış birinin ağzından teselli gibi çıkar. Söz hem uyarı hem avuntu olabilir; yönü söyleyenin durumu belirler. Sertliği de ona göre değişir.