Anlamı
bir kızın karakterini öğrenmek isteyenler, anasının durumunu göz önüne alırlarsa aldanmamış olurlar.
Detaylı Açıklama
Anasına bak, kızını al, kenarına bak, bezini al atasözü, bir kızın karakterini öğrenmek isteyenlerin anasının durumuna bakarlarsa aldanmayacaklarını anlatır. Sözün ilk yarısı evlenmeyi düşünen kimseye seslenir: kızı tanımak için annesini görmek yeter sayılır, çünkü kız annesinin yanında yetişmiştir. İkinci yarısı aynı ölçüyü alışverişe taşır; bezin kenarına bakan kimse dokumanın nasıl olduğunu anlar ve kötü kumaş alıp aldanmaz. İki yarı birleşince ortak bir öğüt çıkar: görünene değil, arkasındaki kaynağa bakılmalıdır. Halk bilgeliği burada seçim yapmadan önce araştırmayı öğütler. Söz daha çok eş seçimi konuşulurken anılır; bez örneği ise öğüdü gündelik hayattan bir ölçüyle pekiştirir ve kolay akılda kalmasını sağlar. Kalıbın kenarına yerine kıyısına ya da tarağına bak biçiminde söylenen varyantları da vardır; anlam bunlarda da değişmez.
Örnek Cümleler
- Kız istemeye gitmeden önce annesini bir tanıyalım; anasına bak, kızını al, kenarına bak, bezini al.
- Kızın anasını hiç tanımadan söz kestiler, sonradan pişman oldular; anasına bak, kızını al, kenarına bak, bezini al.
- Kızın anası da tutumlu ve güler yüzlü bir kadındı, kız da aynen öyle çıktı; anasına bak, kızını al, kenarına bak, bezini al.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kızın karakterini öğrenmek isteyenin anasının durumuna bakmasını öğütler; böyle yapan kimse aldanmaz denir. Söz seçim yapmadan önce kaynağı görmeyi ölçü sayar ve aynı ölçüyü ikinci yarısında bez için tekrarlar.
Soyut bir öğüdü herkesin bildiği bir alışveriş deneyimiyle desteklemek için eklenmiştir. Kumaş alan biri nasıl önce kenar dokusuna bakıyorsa, kız almak isteyen de önce annesine bakmalıdır; iki yarı aynı kalıpla kurulduğu için söz kolay akılda kalır.
Sözün konusu evlenecek kızın karakteridir; öğüt eş seçimi için verilir. Kızın nasıl biri olduğunu anlamak isteyen kimseye, onun yetiştiği evi ve annesini tanıması söylenir; ikinci yarıdaki kumaş alışverişi bu öğüdü destekleyen bir benzetmedir.