Anlamı
bir işi yaparken çok sıkıntı çekmek:
'Mütercim olarak işe başladığım gün anamdan emdiğim süt burnumdan gelmiştir.' -B. R. Eyuboğlu.
Detaylı Açıklama
Anasından emdiği süt burnundan gelmek deyimi, bir işi yaparken çok sıkıntı çekmek anlamında kullanılır. Deyimin öznesi işi yapan kişidir; iş öyle ağır gelmiştir ki insanın bebekken emdiği süt bile burnundan gelir denerek çekilen zahmet abartılı biçimde anlatılır. Kalıp fitil fitil sözü eklenerek de söylenir; bu ekleme abartılı söyleyişi daha da güçlendirir. Dışarıdan kolay görünen bir işin içine girenin neler yaşadığını anlatmak için seçilir. Ağır bedensel çalışma, uzun süren bir hazırlık, bitmeyen bir tamir ya da yorucu bir öğrenim dönemi için söylenir. Anlatılan yalnız yorgunluk değil, işin insanı bunaltacak kadar zorlamasıdır. Birinci kişiyle de kurulur: anamdan emdiğim süt burnumdan geldi. Sıkıntı sürerken de, iş bittikten sonra geriye bakılırken de kullanılır.
Örnek Cümleler
- Damı tek başına aktarmaya kalkınca adamın anasından emdiği süt burnundan geldi.
- Tezi bitirene kadar çocuğun anasından emdiği süt fitil fitil burnundan geldi.
- Kamyonu o çamurdan çıkarana kadar hepimizin anasından emdiği süt burnundan geldi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir işi yaparken çok sıkıntı çekmeyi anlatır. Öznesi işi yapan kişidir. Kalıp bir imkânsızlık kurar: süt burundan gelmez, gelemez de; abartı bu imkânsızlıkla ölçülür. Sıkıntı da böyle büyütülür.
Anlam değişmez, yalnız pekişir. Fitil fitil sözü, sütün burundan akışını göz önüne getirerek abartıyı büyütür; çekilen zahmet böylece daha ağır duyulur. Söyleyen kişi sıkıntının ne kadar büyük olduğunu bu ekle vurgular.
Kişiyi uzun süre uğraştıran, gücünü zorlayan işler için söylenir: tek başına dam aktarmak, uzun bir tezi bitirmek, çamura saplanmış bir aracı kurtarmak. Bedensel bir iş de olabilir, zihinsel bir uğraş da.