Anlamı
birine bir iş yaptırırken çok sıkıntı çektirmek:
'Hiç belli olmaz insanoğlu! Bir gün anadan emdiği sütü burnundan getirir.' -B. R. Eyuboğlu.
Detaylı Açıklama
Anasından emdiği sütü burnundan getirmek deyimi, birine bir iş yaptırırken çok sıkıntı çektirmek anlamında kullanılır. Deyimin öznesi işi yaptıran taraftır; usta çırağa, amir memura, öğretmen öğrenciye bu sözle anılan sıkıntıyı çektirir. Sıkıntıyı çeken taraf ise cümlede tamlayanla gösterilir: çırağın, ekibin, öğrencinin. Sıkıntının ölçüsü abartılıdır; insanın en temel besini olan anne sütü bile burnundan gelecek kadar zorlanır. Söz ağır çalışma şartları, bitmeyen tekrarlar, sürekli geri çevrilen işler ve peşi bırakılmayan bir çıraklık anlatılırken duyulur. Kalıp bir kez yaşanan ağır bir iş için de, uzun bir çıraklık dönemi için de kullanılabilir. Deyim, çektiren kişinin sertliğini de açıkça ortaya koyar. Aynı sözün anadan emdiği sütü burnundan getirmek biçiminde kısaltılarak söylendiği de olur.
Örnek Cümleler
- Usta, çırağına dükkânı gün boyu sildire sildire anasından emdiği sütü burnundan getirdi.
- Şef, mutfağa yeni gelen bütün çırakların anasından emdiği sütü burnundan getiriyormuş.
- Projeyi on kez baştan yazdırıp ekibin anasından emdiği sütü burnundan getirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İşi yaptıran taraf çektirir; kalıpta özne çektiren kişidir. Sorumluluk bu yüzden yaptırana yüklenmiş olur. Getirmek ettirgen bir fiildir: sonucu doğuran taraf cümlede açıkça yer alır. Suçlama da oraya yönelir.
Fark kimin anlatıldığındadır. Gelmek biçiminde sıkıntıyı çeken kişi özne olur: 'Anasından emdiği süt burnundan geldi.' Getirmek biçiminde ise o sıkıntıyı çektiren kişi özne olur: 'Usta çırağın anasından emdiği sütü burnundan getirdi.' Aynı olay iki yönden anlatılmış olur.
Birinin başkasına iş yaptırdığı her ilişkide geçebilir: usta ile çırak, şef ile aşçı yamağı, amir ile ekibi. Söz, yaptıranın sertliğinden yakınan tarafın ya da olayı dışarıdan görenin ağzından çıkar.