Anlamı
argo çok kurnaz, çok açıkgöz, dalavereci, hinoğluhin.
Detaylı Açıklama
Anasının gözü sözü, argoda çok kurnaz, çok açıkgöz, dalavereci kimse için kullanılır. Kalıbın karşılığı hinoğluhin sözüdür; anlatılan kişi uyanıktır, boşluğu hemen görür ve çıkarını herkesten önce kollar. Söz çoğunlukla eleştiri taşır, çünkü kurnazlık burada dalavereye kadar uzanır. Bununla birlikte pazarlıkta ya da iş çevirmede becerikli birini anlatırken hafif bir beğeniyle de söylenebilir; tonu konuşanın tavrı belirler. Kişinin başkasının açığını kendi çıkarına kullanabileceği de bu sözle sezdirilir. Anlatılan kimse çoğu zaman sözüyle değil, işi kendi yararına çevirmesiyle tanınır: iki ortağı atlatan, pazarlıkta fiyatı üst üste düşürten kişi böyledir. Kalıp kişinin saf olmadığını, aksine fazlasıyla uyanık olduğunu bildirir. Argo sayıldığı için samimi konuşmalarda geçer; resmî yazıda kullanılmaz ve orada ağır kaçar.
Örnek Cümleler
- Sakın ona kefil olma, anasının gözüdür, açığını bulur da kendi çıkarına kullanır.
- Pazarlıkta fiyatı üç kez birden düşürttü, meğer bizim adam anasının gözüymüş.
- İki ortağı da atlatıp bütün payı üstüne geçirmiş, tam anasının gözüymüş.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kurnaz ve açıkgöz kimseyi anlatır. Kalıp bir tamlama biçimindedir ama anlamı parçalarından çıkmaz; göz sözcüğü burada uyanıklığı karşılar. Kalıplaşmış bir söyleyiştir, çözümlenmeye elverişli değildir; anlam bütün olarak öğrenilir.
Çoğunlukla eleştiri taşır. Aynı söz bir uyarı olarak da kurulur: dikkat et, o adam anasının gözüdür denir. Söyleyenin tonu yönü belirler; hayranlıkla söylendiğinde beğeni, sitemle söylendiğinde suçlama olur.
Kurnaz, açıkgöz ya da dalavereci sözcükleriyle karşılanır. Hinoğluhin de aynı anlamı taşır, ama o da teklifsiz konuşmaya ait bir sözdür; resmî bir karşılık sayılmaz. Bu karşılıklarda anlam korunur, argonun teklifsiz rengi kaybolur.