Anlamı
kurnazlığı gözlerinden belli olmak.
Detaylı Açıklama
Gözleri velfecri okumak, bir kimsenin kurnazlığının, açıkgözlülüğünün ya da hinliğinin daha yüzüne bakar bakmaz anlaşılması anlamında kullanılan renkli bir deyimdir. Burada bakışlar, kişinin niyetini ele veren ilk işaret hâline gelir. Deyim, sözden önce gözün ihbar ettiği karakteri anlatır; yani kişi henüz bir şey yapmadan bile onda bir oyunbazlık ya da hesapçılık sezilir. Bu yönüyle çoğu zaman hafif alaycı ya da uyarıcı bir tonda kullanılır. Kurnazlığı gözlerinden okumak düşüncesi, Türkçede bakış ile karakter arasında kurulan güçlü bağın güzel bir örneğidir. Gözleri velfecri okumak, karşıdakinin iç niyetinin fazla gizlenemediği durumları kısa ama etkili biçimde anlatır. Özellikle tip betimlemelerinde ve konuşma dilinde renkli, canlı ve akılda kalıcı bir ifade olarak öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Daha kapıdan girer girmez gözleri velfecri okuyordu adamın bugün açıkça.
- Çocuğun masum görünüşüne aldanmadı; gözleri velfecri okuyordu çünkü hemen açıkça.
- Pazarlık sırasında tüccarın gözleri velfecri okur gibiydi iyice orada bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü Türkçede gözler çoğu zaman kişinin niyetini ele veren yer olarak düşünülür. Bu deyim de kurnazlığın sözden önce bakışlarda oldukça kolayca açıkça fark edildiğini anlatır.
Çoğu zaman hafif alaycı, temkinli ya da uyarıcı bir ton taşır. Sözü kullanan kişi, karşısındakinin fazla saf olmadığını ve niyetinin oldukça kolay anlaşıldığını ima eder.
Karakter betimlemelerinde, pazarlıklarda, şüphe uyandıran konuşmalarda ve açıkgöz tiplerin anlatımında daha doğal duyulur. Söz, kurnazlığın bakışlardan sezildiği anları açıkça çok daha fazla belirgin biçimde belirginleştirir.