Anlamı
ipsiz, kendisinden her türlü soysuzluk beklenebilen (kimse).
Detaylı Açıklama
Anasının ipini satmış sözü, ipsiz, kendisinden her türlü soysuzluk beklenebilen kimse için kullanılır. Ağır bir yargıdır: anlatılan kişiden her şey beklenebilir, ona güvenilemez. Kalıbın anasının ipini pazara çıkarmış biçimi de aynı anlamda kullanılır. İpsiz sözcüğü burada serseri, başıboş, güvenilmez kimse demektir; soysuzluk ise alçaklık, kötü huyluluk anlamına gelir. Kalıp bu iki yargıyı birleştirir: anlatılan kişi hem başıboştur hem de alçaklığa yatkındır. Söz tek bir davranışı değil, kişinin kendisini niteler. Yüze karşı söylendiğinde çok ağır bir hakaret sayılır. Söz bir uyarı işi de görür: o kimseyle iş tutmanın sakıncalı olduğunu duyurur. Halk dili, bir kimseden hiçbir iyilik beklenmeyeceğini bu sert kalıpla anlatır ve onu tek sözle tanımlar.
Örnek Cümleler
- Sakın ortak olma, anasının ipini satmış biridir, seni de yolda bırakır.
- Kendi öz kardeşinin evini haczettirip satışa çıkardı; anasının ipini satmış biri.
- İmzayı attıktan sonra ortadan kayboldu, anasının ipini pazara çıkarmış tam anlamıyla.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İpsiz, kendisinden her türlü soysuzluk beklenebilen kimse anlatılır. Yargı kişinin tek bir davranışına değil, bütününe yöneliktir: ondan her kötülük beklenebilir. Söz bu yüzden ona güvenilmemesi gerektiğini de söylemiş olur.
Yoktur. Anasının ipini pazara çıkarmış söyleyişi de aynı kimseyi anlatır; değişen yalnız söyleyiştir. İki biçim de aynı ağırlıkta yargı taşır ve aynı durumlarda kullanılır, birini ötekinden ayıran bir incelik aranmaz.
Ortaklık kurulurken, kefil aranırken ya da birine para veya iş emanet edilirken karşıdakini uyarmak için söylenir. Kişinin geçmişte yaptıkları anlatılırken, onun nasıl biri olduğunu özetlemek için de bu kalıba başvurulur.