Anlamı
bir işi isteksizce, hatır için yapmak zorunluluğunda olmak:
'Benim bu angaryalarımı da başka türlü kimsecikler çekmez.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Angarya çekmek deyimi, kişinin istemediği bir işi mecburen yapmak zorunda kalmasını, çoğu zaman da bunu gönülsüzce ve yük gibi hissederek sürdürmesini anlatır. Burada angarya yalnız fazla iş değil, insanın kendi isteği ve çıkarı dışında üstüne yıkılan görev anlamını taşır. Bir işi hatır için, zorunluluktan, mecbur bırakıldığı için ya da sırf başkası istediği için yapmak durumunda kalan kişi angarya çeker. Bu yüzden deyimin içinde yalnız yorgunluk değil, haksızlık ve gönülsüzlük duygusu da vardır. Günlük dilde iş yerinde, aile içinde, sosyal ilişkilerde ya da bürokratik süreçlerde sık kullanılır. Kişi işin kendisinden çok, neden üstünde kaldığına içerler. Angarya, emeğin değer görmediği ya da gönüllülük taşımadığı hissiyle ağırlaşır. Türkçede zoraki iş yapmanın iç sıkıntısını, bıkkınlığını ve sessiz yakınmasını çok iyi taşıyan deyimlerden biridir. Yalnız çalışmayı değil, isteksizce çalıştırılmayı anlatır.
Örnek Cümleler
- Herkes fark etti ki çoktan angarya (angaryasını) çekmiş.
- Müdür bu karardan sonra iyice angarya çekti.
- O kadar zorlandı ki sonunda angarya çekti.
Kökeni ve Hikayesi
Angarya kelimesi Osmanlı döneminden itibaren zorunlu, karşılıksız ya da ağır hizmet yükümlülüklerini anlatan tarihsel bir kullanıma sahiptir. Bu toplumsal deneyim zamanla isteksizce yapılan her zoraki iş için günlük dile yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Asıl rahatsızlık, işin kişinin isteği dışında, mecburiyet veya başkasının yüklemesiyle yapılmasından doğar. Bir işi hatır için, zorunluluktan, mecbur bırakıldığı için ya da sırf başkası istediği için yapmak durumunda kalan kişi angarya çeker.
Hayır, yoğun ama gönüllü ve anlamlı işler angarya sayılmaz; burada belirleyici olan zorunluluk ve gönülsüzlüktür.
İş yerinde, aile içinde, sosyal görevlerde ve bürokratik süreçlerde istemeden üstlenilen işler için kullanılır. Bu toplumsal deneyim zamanla isteksizce yapılan her zoraki iş için günlük dile yerleşmiştir.