Anlamı
birini zorunlu olmadığı hâlde bir işte çalışmaya zorlamak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişiyi zorunlu olmadığı hâlde bir işte çalışmaya zorlamak, onu istemediği ve hakkaniyetli olmayan bir yükün altına sokmak anlamında kullanılır. Angarya, karşılığı verilmeden ya da kişinin sorumluluğu dışında yaptırılan iş yükünü çağrıştırır. Bu yüzden angaryaya koşmak, yalnızca iş vermek değil; birini adaletsiz ve isteksiz bir çalışmaya mecbur bırakmak demektir. Günlük hayatta iş yerlerinde, aile içinde, kurumlarda ya da sosyal çevrelerde sık rastlanan haksız iş yüklerini anlatırken kullanılır. Bir kişi zaten görevi olmayan, emeğine değmeyen ya da sırf başkaları rahat etsin diye ona yıkılan işleri yapmak zorunda kalıyorsa bu söz yerini bulur. Deyimin içinde adaletsizlik, sömürü ve bıkkınlık vardır. Sözü söyleyen kişi, yapılan işin paylaşımında bir bozukluk olduğunu sezdirir. Bu nedenle sadece yorulmayı değil, haksız biçimde yorulmayı anlatır. Emeğin karşılıksız kullanılması ve kişinin mecbur bırakılması, halk dilinde bu sert ama çok yerleşik kalıpla güçlü biçimde görünür olur.
Örnek Cümleler
- Ablası angaryaya koştu diye haber gönderdi.
- Herkes fark etti ki çoktan angaryaya koşmuş.
- Komşunun oğlu yine angaryaya koşmuş, mahalle çalkalandı.
Kökeni ve Hikayesi
Söylenenlere göre angarya sözcüğü tarih boyunca karşılıksız ve zorunlu iş yükü anlamı taşımıştır. 'Koşmak' fiiliyle birleşince de birini bu ağır işe sürmek anlamı belirginleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin görevi olmayan, istemediği veya karşılığı verilmeyen işlere haksız biçimde zorlanmasını anlatır. Bu yüzden angaryaya koşmak, yalnızca iş vermek değil; birini adaletsiz ve isteksiz bir çalışmaya mecbur bırakmak demektir.
Angaryaya koşmak zorlayan tarafın eylemini, angarya çekmek ise bu yükü üstlenmek zorunda kalan kişinin durumunu anlatır.
Emeğin adaletsiz dağıtılması, sömürü ve iş yükünün haksız biçimde başkasına yıkılması eleştirisi vardır. Günlük hayatta iş yerlerinde, aile içinde, kurumlarda ya da sosyal çevrelerde sık rastlanan haksız iş yüklerini anlatırken kullanılır.