Anlamı
tkz. 'hiçbir şey anlamadım' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Anladımsa Arap olayım sözü, teklifsiz konuşmada hiçbir şey anlamadım anlamında kullanılır. Kişi anlatılanın kendisine büsbütün kapalı kaldığını söylemek için bu kalıba başvurur; söyleyiş abartılıdır, anlamamanın derecesi böylece büyütülür. Karışık bir açıklama, birbirini tutmayan sözler, çok teknik bir anlatım ya da dolambaçlı bir konuşma sonrasında duyulur. İçinde hem itiraf hem de hafif bir sitem vardır: konuşan kendi anlamadığını söylerken karşısındakinin anlatımını da dolaylı biçimde eleştirmiş olur. Kalıp bir halk topluluğunun adı üzerinden kurulduğu ve etnik bir gönderme taşıdığı için incitici bulunabilir; yazıda ve resmî konuşmada kullanılmaması yerinde olur. Aynı anlamı bildirmek için hiçbir şey anlamadım demek yeterlidir. Kalıp yine de eski metinlerde ve gündelik konuşmalarda karşımıza çıktığı için anlamının bilinmesi gerekir.
Örnek Cümleler
- Sözleşmenin şu son maddesini baştan sona üç kez okudum, anladımsa Arap olayım.
- Formülü tahtaya yazdı, yarım saat boyunca da anlattı; anladımsa Arap olayım.
- Toplantıdan çıktık ama orada sonunda hangi kararın alındığını anladımsa Arap olayım.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kalıp bir şart cümlesidir: anladımsa dendikten sonra gerçekleşmesi istenmeyen bir sonuç bağlanır. Yapı olumsuzluğu doğrudan söylemez, imkânsız bir şarta bağlayarak kurar. Bu yüzden cümlede olumsuzluk eki hiç geçmez.
Halk dilindeki yemin kalıplarına benzer biçimde kurulur: kişi kendini imkânsız bir duruma sokarak sözüne güvence verir. Aynı yapı adam değilim, iki gözüm kör olsun gibi söyleyişlerde de görülür. Abartı böylece bir yemin işi görür.
Dolaylı bir eleştiri taşıyabilir. Konuşan anlamadığını kendi üzerine alır, ama bunu söylerken anlatımın karışık olduğunu da sezdirmiş olur. Ne kadar sitem taşıdığını ise söyleyenin sesi ve içinde bulunduğu durum belirler.