Anlamı
kendince bir yargıya varmak, yorumlamak.
Detaylı Açıklama
Anlam vermek deyimi, kendince bir yargıya varmak, yorumlamak anlamında kullanılır. Kişi gördüğü, duyduğu ya da yaşadığı şeyi olduğu gibi bırakmaz; nedenini ve neye işaret ettiğini düşünerek ona kendi zihninde bir karşılık yükler. Bu karşılık doğru da olabilir yanlış da; kalıp yorumun yapıldığını bildirir, doğruluğunu değil. Suskunluklar, bakışlar, ani davranış değişiklikleri ve üstü kapalı sözler karşısında da söylenir. Anlamak ile arasındaki fark, anlam vermekte kişinin kendi değerlendirmesinin öne çıkmasıdır: biri kavramayı, öteki yorumu bildirir. Deyim olumsuz biçimiyle de kullanılır; bir davranışa anlam verememek, olan bitene bir açıklama bulamamak demektir. Halk dili böylece hem yorum yapmayı hem de yorum yapamamayı aynı kalıpla söylemiş olur.
Örnek Cümleler
- Kapıyı çarpıp gitmesine bir türlü anlam veremedim, sebebini de kimseye sormadım.
- Toplantıda susup oturmasına herkes ayrı bir anlam verdi, kimse doğrusunu bilmiyordu.
- Çocuğun her sessizliğine hemen kötü bir anlam verme, belki de yorgundur.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kendince bir yargıya varmak, yorumlamaktır. Kalıp yorumun doğru olup olmadığı konusunda bir şey söylemez. Vermek fiili de bunu taşır: anlam dışarıdan gelmez, kişi tarafından konur. Sorumluluk da yorumlayana aittir.
Anlamak doğrudan kavramayı bildirir; anlam vermek ise kişinin kendi değerlendirmesini işin içine katmasıdır. Birinde karşıdakinin söylediği olduğu gibi alınır, ötekinde ona bir yorum eklenir; bu yüzden ikisi aynı yerde durmaz.
Kişi olup biteni görür ama neden öyle olduğunu kavrayamaz: ansızın kapıyı çarpıp giden birinin tavrı ya da yersiz bir suskunluk onu şaşırtır. Olumsuz biçim bu kavrayamayışı ve beraberindeki şaşkınlığı dile getirir.