Anlamı
çalışkan kişileri olan aile ve toplumlar her yerde bol kazanç elde ederler.
Detaylı Açıklama
Ar kadar eri olanın, dağ kadar yeri olur atasözü, çalışkan kişileri olan aile ve toplumların her yerde bol kazanç elde edeceğini anlatır. Sözde çalışkan eri bulunanın karşısına dağ kadar yer, yani geniş imkân yerleştirilir. Atasözünün arı gibi eri olanın biçimi de aynı anlamda kullanılır; bu söyleyişte çalışkanlık doğrudan arı benzetmesiyle verilir. İş bilen, gayretli insanı bulunan bir ev ya da köy elindekini büyütür ve geniş imkâna kavuşur. Atasözü kazancın kaynağını emeğe bağlar: toprağı, malı ve fırsatı verime çeviren şey çalışan insandır. Söz köy hayatında, ortaklıklarda ve iş kurmada anılır; çalışkan bir evladı, damadı ya da ortağı olan kimseyi anlatırken de kullanılır.
Örnek Cümleler
- Köyde üç çalışkan kardeş bütün tarlayı ayağa kaldırdı; ar kadar eri olanın, dağ kadar yeri olur.
- Küçük dükkân iki çalışkan ortağın elinde birkaç yılda fabrikaya dönüştü; ar kadar eri olanın, dağ kadar yeri olur.
- Gelinleri de oğulları da gece gündüz çalıştı, ailenin sofrası hiç boş kalmadı; ar kadar eri olanın, dağ kadar yeri olur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çalışkan insanın ailesine ve topluluğuna getirdiği kazancı öne çıkarır. Söz iki tamlamayı aynı kalıpla kurar: ar kadar eri, dağ kadar yeri; eri ile yeri arasında uyak vardır ve bu ses benzerliği sözü akılda tutar.
Atasözünün ikinci bir söyleyişidir; orada ilk yarı bir arı benzetmesiyle kurulur. Kuruluş da hüküm de aynı kalır, yalnız çalışkanlığın imgesi değişir. İki biçim aynı anlamda kullanılır; seçim söyleyene kalır.
Geniş zamanla kurulur: olur denir, olacak denmez. Kip hükmü bir kural hâline getirir; tek bir olaya değil, genel bir gidişe bağlanır. Emeğin karşılığı konuşulurken anılır; kip sözü tek bir aileye bağlı olmaktan çıkarır.