Anlamı
çok emek vermek, zahmetli bir iş görmek:
'Doğrusu çok alın teri döktük amma değerdi / Neşe veren kasvetimiz yorgunluğu giderdi' -E. B. Koryürek.
Detaylı Açıklama
Alın teri dökmek deyimi, bir iş için çok emek vermek, yorucu ve zahmetli biçimde çalışmak anlamında kullanılır. Buradaki alın teri, bedensel ya da zihinsel emeğin yoğun ve yorucu yanını temsil eder. Bu ifade yalnız çalışmayı değil, çalışmanın içindeki zorluğu ve sabrı da taşır. İnsan alın teri döktüğünde kolay kazanç peşinde değildir; emek vermiş, yorulmuş ve hakkını çalışarak elde etmiştir. Bu nedenle deyim, halk kültüründe özellikle saygın bir çalışma anlayışıyla ilişkilidir. Tarla işinden sanat üretimine, işçilikten memuriyete kadar birçok alanda kullanılabilir. Günlük dilde bir şeyin kolay değil, çabayla kazanıldığını vurgulamak için çok yaygındır. Deyimin gücü, emeği görünür ve değerli kılmasındadır. Para, başarı ya da sonuç bir anda ortaya çıkmamıştır; terle, sabırla ve mücadeleyle gelmiştir. Türkçede emeğin onurunu ve çalışmanın hakkını en sıcak şekilde anlatan temel deyimlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Bu duvarı örmek için iki hafta alın teri döktü, kimse farkına varmadı.
- Tezini bitirene kadar aylarca alın teri döktü, gecesini gündüzüne kattı.
- Tarlada alın teri dökenler, hasat vaktinde başka bir sevinç yaşar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çalışırken harcanan emeği temsil eder. Ter, yorulmanın gözle görülür işaretidir; kalıp da emeği bu somut belirti üzerinden anlatır. Yorulmadan dökülen bir ter yoktur, kalıbın gücü de oradadır.
Söylenmez. Masa başında geçen zahmetli bir uğraş için de kullanılır; kalıp işin türüne değil, harcanan emeğin ağırlığına bakar. Zihinsel yorgunluk da bu kapsamdadır, ölçü zahmetin kendisidir.
Kalıp zahmetli bir işi bildirir; birkaç dakikalık kolay bir uğraş bunu karşılamaz. Yine de sürenin uzunluğu değil, işin yorucu olması belirleyicidir; kısa ama çok yorucu bir iş de sayılır.