Deyim

Beş Parasız Kalmak Ne Demek?

Anlamı

harcayacak parası olmamak:
'Kış hâlâ çok zordu. Beş parasız kalındığı günler sürüp gidiyordu çünkü.' -A. Kutlu.

Detaylı Açıklama

Beş parasız kalmak, harcayacak parası olmamaktır. Kişinin cebinde, evinde ya da hesabında kullanabileceği para kalmamıştır. Kalmak fiili, önce var olan paranın tükendiğini anlatır. Durum bir iflastan, bir işsizlikten, bir hırsızlıktan ya da ay sonuna doğru biten bir maaştan doğabilir. Ayla Kutlu'nun bir eserinde kalıp geçer. Kişi temel ihtiyaçlarını karşılayamaz; yol parası, ekmek parası ya da kira için başkasına muhtaç olabilir. Söz bir yakınmayı, bir utancı ya da bir çaresizliği dile getirebilir. Beş parasız biçimi sıfat gibi de kullanılır: beş parasız bir öğrenci. Kalıp bir yolculukta, bir gurbet hikâyesinde ya da bir ekonomik krizin anlatımında yer bulabilir. Söz paranın yokluğunu anlatır; kişinin başka varlıkları olup olmadığını söylemez.

Örnek Cümleler

  1. Yolculuğun üçüncü gününde cüzdanını çaldıran öğrenci, yabancı bir şehirde beş parasız kaldı.
  2. Fabrika kapanınca beş parasız kalan işçiler, kışı komşularının yardımıyla geçirdi.
  3. Ay sonuna beş gün varken beş parasız kaldım, eve kadar yürüyerek döndüm.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Ayla Kutlu'nun cümlesinde kış hâlâ çok zordur ve beş parasız kalınan günler sürüp gitmektedir. Edilgen kuruluş, sıkıntıyı yaşayanı adıyla anmaz; vurgu kişiden çok o günlerin kendisine düşer. Çünkü bağlacı da kışın zorluğunu bu parasızlığa bağlar.

Parasız kalmak da aynı durumu anlatır; beş sözcüğü ise en küçük para birimini anarak durumu abartır. Kişinin elinde o kadarcık bir miktar bile yoktur. Böylece sıkıntının derinliği vurgulanır.

Söylenebilir. Maaş gününe iki gün kala parası biten biri de, işini kaybedip aylarca gelirsiz kalan biri de beş parasız kalmıştır. Kalıp sürenin uzunluğunu değil, elde harcanacak para olmamasını anlatır.