Anlamı
eski yakınlık, dostluk kalmamak.
Detaylı Açıklama
Arayı soğutmak deyimi, eski yakınlığın, dostluğun kalmaması anlamında kullanılır. İlişki büsbütün bitmiş de olabilir, görüşme sürdüğü hâlde içindeki sıcaklık gitmiş de. Taraflar eskisi gibi dertleşmez, birbirini aramaz olur; kimi zaman selam bile kesilir. Kalıbın öznesi ilişkinin taraflarıdır: biri ilgisini çekip aramayı seyrekleştirmiş olabilir, iki taraf birlikte de uzaklaşmış olabilir. Kırgınlık, çıkar hesabı, uzun ayrılık ya da hayatın başka yöne akması bu duruma yol açabilir. Söz dostluklarda, akrabalıkta, komşulukta ve iş ilişkilerinde kurulur. Kalıptaki soğumak imgesi, yakınlığı bir sıcaklık gibi düşünür; dostluk ısındıkça artar, soğudukça azalır. Yakınlığın ne kadar sürede kaybolduğu da kalıpta belirtilmez. Soğuyan ilişkinin yeniden ısınıp ısınmayacağı da söylenmez; söz yalnız bugünkü durumu adlandırır.
Örnek Cümleler
- Şehre taşındıktan sonra köydeki akrabalarıyla arayı soğuttu, artık telefon bile açmıyor.
- Küçük bir tartışma yüzünden arayı soğutma, yıllık dostluğa yazık olur sonra.
- İş ortaklığı bitince arayı iyice soğuttular; şimdi karşılaşsalar selam bile vermiyorlar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Arayı açmak görüşmenin seyrekleşmesini ya da kesilmesini bildirir. Arayı soğutmakta ise taraflar görüşmeyi bırakmayabilir; kaybolan şey eski yakınlıktır. Biri sıklığı, öteki duyguyu ölçer. Karşıtı ise arayı yapmaktır.
Cümlede özne olan kişi ya da kişiler: akrabalarıyla arayı soğuttu, ortaklar arayı soğuttu denir. Anlam yakınlığın kalmamasıdır; kalıp soğumanın sebebini ya da kimin suçlu olduğunu ayrıca söylemez. Ettirgen biçim yalnız ilişkinin iki ucundaki kişileri öne çıkarır.
Vardır. Kalıp olumsuz buyrukla da kurulur: arayı soğutma denir. Bu biçim bir ricadır; söyleyen kişi bağın sürmesini ister. Aynı söz böylece hem tespit hem dilek olur; kip yönü değiştirir.