Anlamı
arasını bulmak.
Detaylı Açıklama
Arayı yapmak deyimi, arasını bulmak anlamında kullanılır; küs düşmüş iki kişiyi barıştırmak demektir. İki tarafla da konuşan, kırgınlığı yumuşatan ve onları yeniden bir araya getiren kişi arayı yapmış olur. Arabulucu bir akraba, bir öğretmen ya da her iki tarafın güvendiği biri olabilir. Küslükler, kardeş kavgaları, komşu anlaşmazlıkları ve karı koca dargınlıkları bu sözle anlatılabilir. Barışma için bir telefon, bir ziyaret ya da bir sofra yetebilir; kalıp işin nasıl yapıldığını ayrıca söylemez. Arayı sözü burada iki kişi arasındaki ilişkiyi, yapmak fiili de o ilişkinin onarılmasını karşılar. Karşıtı arayı açmaktır; iki kişinin arasını bozan her şey bu kalıbın karşısında durur. Barışmanın kalıcı olup olmayacağı kalıpta söylenmez.
Örnek Cümleler
- Bayramdan önce dedem arayı yaptı, iki kardeş yıllar sonra aynı sofraya oturdu.
- Küslük uzamasın diye halam araya girip arayı yapmaya çalıştı, sonunda başardı.
- İki arkadaşın küslüğü uzayınca sınıf öğretmenleri ikisini de çağırıp arayı yaptı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Araya giren kişi; kalıbın öznesi odur. Arayı sözü nesne yerinde durur, barıştırılan kişiler ise cümlede ayrıca anılır: halam iki kardeş arasında arayı yaptı denir. Kalıp böylece üç kişiyi birlikte kurar.
Aynı işi adlandırır. Değişen yalnız kuruluştur: biri iyelikli bir tamlama, öteki yalın bir nesne alır. Anlam farkı yoktur; iki kalıp da barıştırmanın sonuçlandığını bildirir ve aynı cümlelerde birbirinin yerine kullanılabilir.
Kalıbın çıplak biçimi barışmanın sağlandığını bildirir. Sonuç alınamamışsa çaba ayrı söylenir: arayı yapmaya çalıştı, arayı yapamadı denir. Olumsuz biçim taraflardan birinin ya da ikisinin de yumuşamadığını anlatır.