Anlamı
1) aradaki uzaklık artmak; 2) mec. görüşmemek.
Detaylı Açıklama
Arayı açmak deyimi iki anlamda kullanılır: birincisi aradaki uzaklığın artmasıdır; ikincisi mecazdır ve görüşmemek demektir. Birinci anlamda iki şeyin ya da iki kişinin mesafesi büyür: koşuda öndeki arayı açar, iki araç arasındaki boşluk genişler. İkinci anlamda ilişki seyrekleşir; kişi eskisi gibi uğramaz, aramaz ve bağ gevşer. Hangi anlamda söylendiğini cümlenin gerisi belli eder: yarış ve yol anlatılıyorsa birinci, dostluk ve akrabalık anlatılıyorsa ikinci anlam öne çıkar. Bu anlamda arayı açan tek bir kişi de olabilir, küs düşmüş iki aile de. Arayı soğutmak kalıbıyla yakın durur, ama orada sıcaklığın kaybı, burada görüşmenin kesilmesi öne çıkar. Kalıp iki anlamında da bir mesafenin büyümesini bildirir; değişen yalnız bu mesafenin yolda mı yoksa ilişkide mi olduğudur.
Örnek Cümleler
- Son turda arayı iyice açtı, ikinciyi bir daha kimse yanında göremedi.
- Askerden döndükten sonra eski arkadaşlarıyla arayı açtı, artık kimseyi arayıp sormuyor.
- Kavgadan sonra iki aile arayı açtı; aynı sokakta oturup selamlaşmaz oldular.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Konuşulan alan ikisini ayırır: yarış ve yol bir yana, dostluk ve akrabalık öbür yana düşer. Aynı fiil iki alanda da çalışır; karışma da olmaz. Biri gözle ölçülür, öteki ancak hissedilir.
Görüşmeyi seyrekleştiren taraf. Kalıp geçişlidir; açan kişi özne, mesafe ise nesnedir. Karşı taraf ile ekli tümleçle anılır: eski arkadaşlarıyla arayı açtı denir; iki taraf birlikte uzaklaşıyorsa özne çoğul olur.
Biri sıklığa, öteki duyguya bakar. Arayı açmak görüşmenin seyrekleşmesini sayar; arayı soğutmak sıcaklığın gitmesini ölçer. İkisi aynı ilişkide birlikte de görülebilir: görüşme seyrekleşirken aradaki sıcaklık da azalabilir.