Anlamı
kişi, sonunda öleceğini de bilse kendisini sinirlendirene saldırır.
Detaylı Açıklama
Arı kızdıranı sokar atasözü, kişinin sonunda öleceğini bilse de kendisini sinirlendirene saldıracağını anlatır. Söz, sokan arının bunu canı pahasına yaptığını varsayar; arı buna rağmen kendisini rahatsız edenin üstüne gider. Söz bu gözlemi insana uygular: sabrı taşan kimse zararına olacağını bilse bile karşılık verir. Atasözü bir uyarı olarak söylenir; kimseyi köşeye sıkıştırmamak, üstüne fazla gitmemek öğütlenir. Sessiz ve sabırlı bilinen birinin patlaması anlatılırken, işçi ile işveren ya da güçlü ile güçsüz arasındaki gerginlik konuşulurken duyulur. Kızdırılan kişinin ne kadar sessiz ya da güçsüz göründüğü sonucu değiştirmez; sabrı taşınca karşılık verebilir. Kızdıranın niyetine de bakılmaz; şaka yollu sataşan da, bilerek üstüne giden de aynı karşılığı görebilir. Kediyi sıkıştırırsan üstüne atılır atasözü de benzer bir durumu anlatır.
Örnek Cümleler
- Adamı bu kadar sıkıştırmayın, sonunda o da patlayacak; bilirsiniz, arı kızdıranı sokar.
- Sessiz diye üstüne gitmeyin, sabrı taşarsa hepiniz görürsünüz; arı kızdıranı sokar.
- Yıllarca ses çıkarmadı ama son sözde ayağa kalktı; arı kızdıranı sokar işte.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin zarar göreceğini bilse bile karşılık vereceğini. Söz geniş zamanla ve sıfat-fiille kurulur: kızdıranı denir. Hedef adla değil, davranışla belirlenir; kim kızdırırsa o sokulur. Kural herkese açık bırakılmıştır.
Sataşan, kışkırtan kişiye; ona karşısındakinin sabrının tükenebileceği hatırlatılır. Olay olduktan sonra da kurulabilir: yıllarca susan birinin sonunda ayağa kalkması bu sözle açıklanır. Söyleyen taraflardan biri de olabilir, dışarıdan bakan biri de.
Sözün dayandığı gözlem budur: bal arısı insanı soktuğunda iğnesini bırakır ve ölür; her arı için böyle değildir. Söz bu bedeli bilerek anar: karşılık vermenin bir bedeli vardır ve kızdırılan kişi bunu göze almıştır. Kızdıran ise bunu hesaba katmamıştır.