Anlamı
herkes işine yarayan şeyi benimser.
Detaylı Açıklama
Arı söğüdü, akıllı öğüdü sever atasözü, herkesin işine yarayan şeyi benimseyeceğini anlatır. Arı söğüde konar, çünkü orada aradığını bulur; akıllı kişi de öğüde kulak verir, çünkü öğüdün kendisine yarayacağını bilir. Sözde iki örnek yan yana konur: doğanın kendiliğinden yaptığı seçim ile insanın akılla, düşünerek yaptığı seçim. Hüküm ise bu iki örnekten geniştir: herkes, neyin işine yarayacağını görürse ona yönelir. Kalıp yararlı bir öneriyi hemen benimseyen biri için de, kendi işine uygun bir yeri, aracı ya da yolu seçen biri için de söylenebilir. Söz birinin yerinde bir seçimini onaylarken de kullanılabilir. Öğüde kulak vermeyen kişi ise sözün karşısında durur; atasözü onu adıyla anmaz, dinleyeni överek anlatır.
Örnek Cümleler
- Yeni aracın işini kolaylaştırdığını görünce eskisini hemen bıraktı; arı söğüdü, akıllı öğüdü sever.
- Büyüğünün sözünü dinledi de bu hâle geldi; arı söğüdü, akıllı öğüdü sever.
- Kaç kez uyardık, hiçbirini tutmadı; arı söğüdü, akıllı öğüdü sever.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Herkesin işine yarayan şeyi benimseyeceğini. Söz iki yarıyı tek yükleme bağlar: sever. Fiil bir kez söylenir, iki özneyi birden yönetir; kuruluş böylece kısalır. Arı ile akıllı aynı hükmün içindedir.
Öğüt kişinin kendi zararını önlediği için. Dinlemeyen kimse başkasının tecrübesini geri çevirir ve sonucu kendisi öder; söz bu tercihi doğrudan akılla ilişkilendirir. Akıllı sözcüğü burada işine yarayanı gören kişiyi karşılar.
Ses benzerlikleri kalıbı pekiştirdiği için. Kafiye burada yalnız süs değil, bağ kurar: iki sözcük birbirini çağırınca iki yarı da birbirine bağlanmış olur. Arı ile akıllı da aynı sesle başlar; söz bu yakınlığı da kullanır.