Anlamı
tehlikeli kişiyi kışkırtmak.
Detaylı Açıklama
Arının yuvasına kazık dürtmek deyimi, tehlikeli kişiyi kışkırtmak anlamında kullanılır. Arı yuvasına dokunulduğunda arılar ayağa kalkar ve dokunanı sokar; söz bu görüntüyü insana uygular. Kalıbın öznesi kışkırtan kişidir; kışkırtılan ise öfkesi bilinen, üstüne gidildiğinde zarar verebilecek biridir. Kabadayıya laf atmak, zaten gergin olan bir amiri kızdırmak ya da kapanmış bir kavgayı yeniden açmak bu sözle anlatılabilir. Arının yuvasına çöp dürtmek biçimi de aynı anlamda kullanılır. Arı yuvası burada kışkırtılan kişinin kendisini, dürtülen kazık da ona yöneltilen sözü ya da davranışı karşılar. Tehlikeli sözü kalıbın ağırlık noktasıdır: sıradan birini kızdırmak bu sözle anlatılmaz; karşıdaki kişinin tepkisinin zarar vereceği baştan bilinmektedir. Kışkırtan kişi bunu bilerek de yapabilir, düşünmeden de; kalıp niyeti değil, yapılan işi adlandırır.
Örnek Cümleler
- Patron zaten gergindi, sen gidip arının yuvasına kazık dürttün, hepimiz payımızı aldık.
- Kapanmış meseleyi yeniden açmak arının yuvasına kazık dürtmek olur, hiç bulaşma.
- Mahallenin kabadayısına laf atmak resmen arının yuvasına kazık dürtmekti, sonu kavga oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kalıbın öznesi kışkırtan kişidir. Kazık burada belirtisiz nesnedir, arının yuvası ise yönelme ekiyle anılan yerdir: yuvaya kazık dürtülür. Kışkırtılan kişi kalıpta adıyla anılmaz; yuvanın kime benzetildiği bağlamdan anlaşılır.
Arılar yuvalarına dokunana hep birlikte saldırır; kışkırtılan kişinin tepkisi de bu kadar sert olabilir. Benzetme kışkırtanın küçük bir hareketle büyük bir karşılık çağırdığını gösterir; zararın ilk olarak ona döneceği de böylece sezdirilir.
İkisi de olur. Olaydan sonra söylendiğinde yapılanı anlatır: sen gidip arının yuvasına kazık dürttün. Önceden söylendiğinde ise bir uyarıya döner: o meseleyi açmak arının yuvasına kazık dürtmek olur. Kipi değiştiren şey, kışkırtmanın yapılıp yapılmadığıdır.