Anlamı
bir kimse kendisine güvenen ve inanan birine gizlice kötülük etmek.
Detaylı Açıklama
Arkadan vurmak, kendisine güvenen ve inanan bir kimseye gizlice kötülük etmektir. Kalıbın öznesi güvenilen kişidir; zarar gören ise ona inanmış olandır. Kötülüğün açıktan değil sezdirmeden yapılması ve arada bir güven bağının bulunması, sözü sıradan bir düşmanlıktan ayırır. Karşısındakine baştan cephe alan biri için bu söz kullanılmaz; kalıp, dost bilinenin dostluk görüntüsü altında zarar vermesini adlandırır. Benzetme bir dövüşü andırır: karşıdan gelen darbe görülür, arkadan gelen görülmez. Ortaklıkta, akrabalıkta, arkadaşlıkta ya da siyasette güvenin kötüye kullanıldığı durumlar bu sözle anlatılır. Kalıp, kötülüğün büyüklüğünden çok yapılış biçimini öne çıkarır: küçük görünen bir davranış da güven bağını kullanıyorsa arkadan vurmak sayılır. Söz, zarar görenin ağzından 'arkadan vurulmak' biçiminde de kurulur.
Örnek Cümleler
- Yıllarca birlikte çalıştığı ortağı, hisseleri gizlice devrederek onu arkadan vurdu.
- En çok güvendiği yeğeni tarlayı habersizce sattırınca arkadan vurulduğunu anladı.
- Sırrını yalnız ona anlatmıştı; o da gidip müdüre yetiştirince arkadan vurmuş oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kullanılamaz. Kalıbın koşulu, zarar görenin o kişiye güvenmiş, inanmış olmasıdır. Aralarında böyle bir bağ yoksa yapılan kötülük başka sözlerle anlatılır. Arkadan vurmayı ağırlaştıran şey de budur: zarar uzaktan değil, güvenilen yerden gelir.
Anlatmaz. Arkadan söylemek, kişinin yokluğunda onu çekiştirmeyi, dedikodusunu yapmayı bildirir ve söz düzeyinde kalır. Arkadan vurmak ise güvenen kimseye gizlice kötülük etmektir; ortada bir eylem ve gerçek bir zarar vardır. Dedikodu bu kötülüğün aracı olabilir, ama iki kalıbın anlattığı davranış aynı değildir.
Çünkü güvenen kişi böyle bir şey beklemez, önlem almaz ve gelen zarara hazırlıksız yakalanır. Açıktan karşı çıkan biri görülür, tartışılır; gizlice davranan ise dostluk görüntüsünü korurken zarar verir. Sözdeki arkadan sözcüğü de görülmeyen bu yönü gösterir.