Anlamı
kendisi bulunmadığı bir yerde bir kimseyi çekiştirmek, dedikodusunu yapmak.
Detaylı Açıklama
Arkadan söylemek, bir kimseyi kendisi orada yokken çekiştirmek, hakkında dedikodu yapmaktır. Kalıbın iki koşulu vardır: sözün konusu olan kişi ortamda bulunmaz ve söylenen şey onu yeren, çekiştiren nitelikte olur. Yüzüne karşı söylenmeyenin arkasından söylenmesi, sözü dedikodu alanına taşır; bu yüzden kalıp yerme bildirir. Deyimdeki arkadan sözcüğü kişinin görmediği, duymadığı yönü gösterir; söz onun sırtının döndüğü taraftan gelir. Aynı davranış 'arkasından atmak', 'arkasından konuşmak' kalıplarıyla da anlatılır. Bir kimsenin işini, ailesini, huyunu ya da geçmişini o yokken konuşup küçültmek bu sözün kapsamına girer. Söz, söylenenin doğru olup olmadığını tartmaz; kişinin arkasından konuşulmasını adlandırır. Konuşanın kim olduğu bilinmediğinde 'arkadan söylemişler' biçiminde, öznesi belirsiz bırakılarak da kurulur. Söylenenin büyüklüğü belirleyici değildir; küçük bir çekiştirme de bu sözle anlatılır.
Örnek Cümleler
- Yüzüne söyleyecek cesareti yok, sonra da mutfakta oturup saatlerce arkadan söylüyor.
- Toplantıda tek kelime etmedi, çıkışta koridorda müdürünü arkadan söylemeye başladı.
- Gelininin komşu komşu dolaşıp kendisini arkadan söylediğini duyunca çok kırıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Kişinin arkasından söylenen her söz değil, onu çekiştiren, yeren söz bu kalıba girer. Birinin yokluğunda işinden övgüyle söz etmek arkadan söylemek sayılmaz; kalıp, kişiyi küçültücü bir konuşmayı adlandırır.
İki kalıp da bir kimse yokken onun dedikodusunu yapmayı anlatır ve aynı cümlelerde birbirinin yerine kullanılabilir. Arkadan söylemek konuşmayı, arkasından atmak ise sözün kişiye atılmasını imgeler; anlam bakımından aralarında bir ayrım yoktur.
Çünkü kalıbı kuran koşul budur. Aynı sözler kişinin yüzüne söylenseydi eleştiri, tartışma ya da kavga olurdu; o yokken söylendiği için dedikodu sayılır. Sözü edilen kimse kendini savunma imkânı bulamaz, söylenenden haberi bile olmayabilir.