Anlamı
kişi kendisine uygun kimselerle arkadaşlık kuracağı için arkadaşını tanıdığımızda o kişinin de kimliğini öğrenmiş oluruz.
Detaylı Açıklama
Arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim atasözü, bir kimsenin arkadaşının bilinmesinin onun kim olduğunu da göstereceğini anlatır. Dayandığı düşünce şudur: insan kendine uygun kimselerle arkadaşlık kurar; huyu, görüşü, yaşayışı kendisine yakın düşenleri seçer. Bu yüzden birinin arkadaşı tanındığında onun kimliği de büyük ölçüde öğrenilmiş olur. Söz, bir kimseyi doğrudan tanımanın güç olduğu durumlarda çevresine bakmayı öğütler; hakkında bilgi edinmenin dolaylı ama işe yarar bir yolunu gösterir. Kalıbın buyurgan yapısı bir iddia gibi kurulmuştur: sen söyle, ben de sana kim olduğunu söyleyeyim. Arkadaşlığın rastgele değil, kişinin kendine göre kurduğu bir seçim olduğu kabulü sözün temelinde yatar. Yalnız tek bir arkadaş için değil, kişinin sürekli birlikte olduğu çevre için de aynı yoldan hüküm verilir.
Örnek Cümleler
- Eleman alırken kimlerle gezdiğine de bakar, kararını ona göre verir; arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim.
- Oğlunun kimlerle gezdiğini merak etmesi boşuna değil: arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim.
- Onu tanımıyordum ama dostlarını görünce anladım; arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Söylemez. Buradaki düşünce, arkadaşın kişiyi sonradan biçimlendirmesi değil, kişinin kendine uygun arkadaşı seçmesidir. Yani arkadaş çevresi bir sebep değil bir belirtidir; kişinin nasıl biri olduğunu dışarıya gösteren işarettir. Söz de bu işarete bakarak hüküm vermeyi önerir.
Hayır. Söz iyi ile kötüyü ayırmaz; ölçü arkadaşın niteliğidir. Çevresi düzgün biri için kurulduğunda kalıp övgü yerine geçer. Hükmü arkadaşın niteliği belirler; kalıp yalnız bakılacak yeri gösterir.
İki yandan öğüt verir. Bir kimseyi tanımak isteyene, onun arkadaşlarına bakmasını salık verir. Kendi arkadaşını seçene ise seçtiği kimselerin kendisi hakkında hüküm verdireceğini hatırlatır. İkinci yan, arkadaş seçiminin yalnızca kişiye kalmış bir tercih olmadığını duyurur.